بازگشت به اصل

شرایط جنگ باعث نشد، ایرانیان خارج از کشور وطن‎شان را فراموش کنند، همان‎طور که سخنگوی فراجا گفته در این ایام 630 هزار نفر به کشور بازگشتند. امان ا... قرائی، جامعه شناس این بازگشت را تحلیل می کند

نویسنده: صادق غفوریان

مترجم:


سخنگوی فراجا اعلام کرد، براساس آمار سامانه‌های مرزی در روزهای پس از جنگ رمضان 630 هزار نفر به کشور بازگشتند؛ با این جزئیات آماری که در این ایام ۶۲ درصد ورود و ۳۸ درصد خروج ثبت شده که برخلاف روندهای معمول در جنگ‌هاست و اصولا مردم در چنین شرایطی بدشان نمی آید از کشور خارج شوند. دکتر امان ا... قرائی مقدم، در تحلیل این اتفاق، به خراسان می گوید: اساسا وطن دوستی و عِرق ملی در ایرانی ها و برخی مجامع شرقی متفاوت از غربی‎هاست؛ ضمن این که میهن‎پرستی و وطن دوستی بخش جدانشدنی فرهنگ، ادبیات، تاریخ و تربیت ایرانی‎هاست.

تفاوت ایرانی ها با آن ها
وجود ترس و «فرار» از موقعیت های بحرانی، در طبیعت و منطق انسان ها، موضوعی معمول و متداول است. اما شاید نوع زیست، تربیت و فرهنگ، بر این که انسان ها به گونه دیگری عمل کنند، موثر باشد. همان‎طور که ماجرای موج بازگشت ایرانی های مقیم خارج به کشور در دوران جنگ رمضان، خود نشانه ای از همین «عملکرد و رفتار متفاوت» است. 
خروج 1.5 میلیون اوکراینی از کشور
 با آغاز جنگ
این در حالی است که نمونه اخیر در شرایط جنگی، مردم کشور اوکراین بودند که با آغاز جنگ میان این کشور و روسیه در سال 2022 فقط در هفته نخست، یک میلیون نفر از این کشور فرار کردند و پس از آن نیز در گزارش سازمان ملل آمد که یک میلیون و 500 هزار نفر کشورشان را رها کردند و به سایر کشورها پناه آوردند.
همان زمان رسانه فرانسوی گاردین نوشت: «گدینی ویلیامز، رئیس دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور عمومی، سرعت خروج پناهجویان از اوکراین را «شگفت‌آور» خواند.» همچنین برخی دیگر از منابع، این حجم از مهاجرت اوکراینی ها را «بزرگ‌ترین بحران پناهجویان اروپا از زمان جنگ جهانی دوم» خواندند. 
طبیعتا، ما با روایت این مصادیق بنا نداریم که این نوع مواجهه اوکراینی ها با وطن و مسئله جنگ را به دیده منفی بنگریم و آنان را به بوته نقد بکشانیم. بلکه هدفمان از ذکر این مصداق، صرفا بیان تفاوت ایرانیان با سایرین در مواجهه با وطن بود.
​​​​​​​
ایرانی ها و وطن دوستی
دکتر امان ا... قرائی، جامعه شناس، درباره این تفاوت می گوید: کم و بیش در تمام دنیا مواجهه آدم ها با وطن و میهن‎شان همین گونه است؛ اما اساسا شرقی ها و این سوی جغرافیای جهان، گرایش‎شان به وطن پرستی بیش از غربی هاست. به طور اخص، ایرانی ها، ژاپنی ها، کره ای ها و چینی ها و کشورهایی از این قبیل در این جغرافیا، حس وطن دوستی، وطن پرستی و عِرق ملی بیشتری نسبت به آن سوی جهان دارند. این موضوع را بررسی های جامعه شناسانه نیز تایید می کند که اصولا شرقی ها دلبستگی بیشتری به وطن دارند و اگرچه شاید مهاجرت هم کنند احتمال بازگشت به کشورشان نسبت به سایرین بیشتر است.
چون ما فردوسی نداشتیم!
این جامعه شناس با بیان این که وطن دوستی، یگانگی ملی و میهنی در تاریخ و فرهنگ ما ایرانیان ریشه و پیشینه دارد، می گوید: در این باره خوب است به ماجرای مشهوری اشاره کنم که وقتی از «محمد حسنین هیکل» روزنامه‌نگار نامدار روزنامه «الاهرام» که سال ۲۰۱۶ درگذشت، پرسیدند چرا پس از ورود اعراب به مصر زبان و فرهنگ‎تان کاملا از بین رفت و تبدیل به یک کشور عربی شدید، او در پاسخ گفت: چون  ما فردوسی نداشتیم!
ما وطن دوست تربیت می شویم
این استاد جامعه شناسی ادامه می دهد: این یعنی، ادبیات، فرهنگ بومی و زیست ما ایرانیان به گونه ای است که از کودکی «وطن دوست» تربیت و بزرگ می شویم. بنابراین ایرانیانی که خارج از ایران هستند از این رو که احساس می کنند، در این شرایط سخت ممکن است به حضورشان در وطن شان نیاز باشد، به کشور بازمی گردند. 
وطن دوستی همچون یک سرمایه اجتماعی
قرائی با اشاره به نظریه «سرمایه اجتماعی» تاکید می کند: همان طور که جامعه شناسانی همچون جیمز کلمن، بری ولمن، فوکویاما، اسکات ورتلی و... این سرمایه را از مهم ترین ابزارها و قوام و دوام یک جامعه دانسته اند، بازگشت ایرانیان در زمان جنگ به وطن‎شان، بی شک یک سرمایه اجتماعی ارزشمند است. در واقع این بازگشت، نشان می دهد، احساس و باور یکدلی، همدلی و یگانگی برای وطن در ایرانیان، در هر کجای جهان که باشند، همچنان قوی و پررنگ است. چنان که می بینیم در این ایام بیش از 600 هزار نفر ایرانی به کشورشان بازگشتند، شاید که با حضورشان بتوانند قدمی برای وطن در شرایط سخت جنگ بردارند.
10 صفحه اول
پربازدیدترین اخبار
اخبار برگزیده