غلظت خون ؛ اول تشخیص، بعد درمان

افزایش هموگلوبین وغلظت خون همیشه نتیجه کم‌آبی ساده نیست؛ گاهی ریشه در بیماری‌های پنهان ریوی، قلبی یا خونی دارد که با نوشیدن آب برطرف نمی‌شود و نیازمند بررسی دقیق پزشکی است

نویسنده: فاطمه ملک زاده | روزنامه نگار

مترجم:

اصطلاح «غلظت خون» معمولاً به بالا بودن هموگلوبین یا هماتوکریت درآزمایش خون اشاره دارد و به‌تنهایی نام یک بیماری مشخص نیست.گاهی اوقات،کم‌آبیِ بدن موجب کاهش حجم پلاسما وافزایش ظاهری غلظت خون می‌شودکه دراین شرایط نوشیدن آب کافی کمک‌کننده است.اما دربسیاری ازموارد، شمارگلبول‌های قرمز واقعاً افزایش یافته و این امرممکن است با بیماری‌های ریوی، قلبی، اختلالات خواب یا مشکلات مغز استخوان مرتبط باشد. به همین دلیل، درمان خانگی یا مصرف خودسرانه دارو راهکار مناسبی نیست وتشخیص علت دقیق آن نیازمند بررسی تخصصی پزشکی است.

​​​​​​​

اول باید علت را پیدا کرد
کم‌آبی،تعریق شدید، اسهال، استفراغ ومصرف ناکافی مایعات می‌توانند غلظت خون را به‌طورنسبی افزایش دهند.درچنین شرایطی، جبران مایعات وبرطرف کردن عامل کم‌آبی ممکن است نتیجه آزمایش را بهترکند. با این حال، اگرهموگلوبین یا هماتوکریت در آزمایش‌های تکراری بالا بماند، باید علت‌های دیگر بررسی شود.
بیماری‌های مزمن ریه و قلب، آپنه خواب، سیگارکشیدن، زندگی درمناطق مرتفع، بعضی بیماری‌های کلیوی و اختلالات مغزاستخوان ازعلت‌های احتمالی افزایش گلبول‌های قرمز هستند. یکی ازبیماری‌های مهم دراین زمینه «پلی‌سیتمی ورا» است؛ اختلالی که درآن مغزاستخوان بیش ازاندازه گلبول قرمزتولید می‌کند.
درخانه چه کمکی می‌توان کرد؟
تغییرات سبک زندگی برای سلامت عمومی وکاهش عوامل مؤثرمفیدند، اما جای درمان تخصصی را نمی‌گیرند:
آب کافی بنوشید| به‌ویژه درهوای گرم، هنگام تب یا پس ازتعریق، ازکم‌آبی جلوگیری کنید. افراد مبتلا به بیماری قلبی یا کلیوی باید درباره میزان مناسب مایعات ازپزشک راهنمایی بگیرند.
سیگار را کنار بگذارید| دود سیگار اکسیژن ‌رسانی بدن را مختل می‌کند و می‌تواند افزایش گلبول‌های قرمز را تشدید کند.
خواب خود را جدی بگیرید|خروپف شدید، قطع تنفس درخواب و خواب‌آلودگی روزانه می‌تواند نشانه آپنه خواب باشد.
غذای متعادل و فعالیت منظم داشته باشید:سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل و منابع مناسب پروتئین به سلامت قلب و عروق کمک می‌کنند، اما هیچ ماده غذایی خاصی درمان قطعی غلظت خون نیست.
خون‌گیری برای همه مناسب نیست
دربعضی بیماران، به‌ویژه مبتلایان به پلی‌سیتمی ورا، پزشک ممکن است خون‌گیری درمانی یا فلبوتومی را پیشنهاد کند.دراین روش، مقدارمشخصی خون با نظارت پزشکی خارج می‌شود تا هماتوکریت کاهش یابد و خطر لخته کمتر شود. در این بیماران، هدف درمانی معمولاً حفظ هماتوکریت زیر ۴۵ درصد است.اما اهدای خون یا فصد خودسرانه برای هرفردی که آزمایش غیرطبیعی دارد مناسب نیست. گاهی بدن به دلیل کمبود اکسیژن، گلبول قرمز بیشتری تولید می‌کند وکاهش ناگهانی آن می‌تواند مشکل‌ساز شود.خون‌گیری بی‌دلیل همچنین ممکن است کمبود آهن ایجاد کند.
 دارو را خودسرانه شروع نکنید
داروهایی مانند آسپرین، داروهای ضدانعقاد یا داروهای کاهش‌دهنده تولید سلول‌های خونی، فقط برای گروهی از بیماران و با تشخیص پزشک استفاده می‌شوند.داروهایی مانند هیدروکسی‌اوره یا اینترفرون برای همه افراد دارای هموگلوبین بالا مناسب نیستند.آسپرین نیزمی‌تواند خطر خونریزی داشته باشد ودرمان عمومی غلظت خون محسوب نمی‌شود.
اگردرآزمایش خون، هموگلوبین یا هماتوکریت بالا گزارش شده است، نتیجه باید با توجه به علایم، سابقه بیماری، میزان آب بدن وآزمایش‌های تکراری بررسی شود. در صورت سردرد شدید و ناگهانی،اختلال دید، ضعف یک‌طرفه بدن، اختلال گفتار،درد قفسه سینه یا تنگی نفس شدید، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است. راه درست، نوشیدن آب درصورت کم‌آبی و پیگیری علت اصلی است؛ نه مصرف خودسرانه قرص یا خون‌گیری.
10 صفحه اول