آرامش مسئولانه در مسیر تاب‌آوری جمعی

وقتی کشور با تجاوز نظامی روبه‌روست، حفظ آرامش تنها یک توصیه اخلاقی نیست، یک ضرورت روانی و مسئولیتی اجتماعی است؛ اما آرامشی فعال و پویا، بدون نادیده گرفتن شرایط که بتواند اضطراب جمعی را مهار و به جامعه کمک کند منسجم و امیدوار بماند

نویسنده: سید مصطفی صابری | روزنامه نگار

مترجم:

روزهایی که خبر تجاوز نظامی فضای جامعه را پر می‌کند، طبیعی است که نگرانی و آشفتگی روانی در میان بخشی از مردم افزایش یابد. ذهن انسان در شرایط بحران به سرعت به سمت بدترین سناریوها می‌رود و همین موضوع می‌تواند اضطراب جمعی را تشدید کند. اما تجربه‌های تاریخی نشان می‌دهد جوامعی که در چنین موقعیت‌هایی توانسته‌اند آرامش خود را حفظ کنند، نه تنها آسیب کمتری دیده‌اند بلکه قدرت بیشتری برای عبور از بحران داشته‌اند. آرامش در این روزها به معنای بی‌خبری یا بی‌تفاوتی نیست؛ بلکه نوعی مدیریت آگاهانه احساسات است تا ترس، جای عقل و مسئولیت را نگیرد. جامعه‌ای که شهروندانش بتوانند در دل نگرانی‌ها، خونسردی، تعقل و یکدلی خود را حفظ کنند، در واقع بزرگ‌ترین سرمایه خود یعنی «تاب‌آوری جمعی» را تقویت کرده است؛ سرمایه‌ای که در روزهای سخت، از هر ابزار دیگری مهم‌تر است.  


آرامش فعال و مسئولانه یعنی چه؟
جامعه در شرایط بحران بیش از هر زمان دیگری به شهروندانی نیاز دارد که بتوانند احساسات خود را مدیریت کنند و اجازه ندهند اضطراب و شایعه، جای عقلانیت و همبستگی را بگیرد. البته آرامش به معنای نادیده گرفتن واقعیت‌ها یا بستن چشم بر دشواری‌های پیش رو نیست. آنچه در چنین شرایطی اهمیت دارد «آرامش فعال» است؛ آرامشی آگاهانه که واقعیت‌ها را می‌بیند اما اجازه نمی‌دهد نگرانی، توان تصمیم‌گیری و مسئولیت‌پذیری را تضعیف کند. در چنین موقعیتی، هر فرد می‌تواند نقشی کوچک اما مؤثر در حفظ تعادل روانی جامعه داشته باشد. نخستین گام، مراقبت از نزدیک‌ترین حلقه‌های اجتماعی است؛ خانواده، کودکان، سالمندان و حتی همسایه‌ها. کودکان بیش از هر چیز به احساس امنیت نیاز دارند و سالمندان هم در شرایط بحران ممکن است اضطراب بیشتری تجربه کنند. جامعه‌ای که شهروندانش بتوانند در سختی‌ها از یکدیگر حمایت کنند، ظرفیت بیشتری برای عبور از بحران خواهد داشت. بنابراین آرامش این روزها یک رفتار لوکس یا شخصی نیست؛ نوعی مسئولیت مدنی است. 
8 راهکار تا رسیدن به آرامش 
آرامش، مهارتی است که می‌توان آن را تمرین کرد و با چند اقدام ساده اما آگاهانه، از تشدید اضطراب جلوگیری کرد.
1مدیریت تنفس| بدن انسان در شرایط استرس به‌سرعت وارد وضعیت «هشدار» می‌شود؛ ضربان قلب بالا می‌رود، تنفس کوتاه و سطحی می‌شود و ذهن به سمت نگرانی‌های بیشتر می‌رود. یکی از ساده‌ترین راه‌های بازگرداندن آرامش، تمرکز بر تنفس عمیق است. چند دقیقه نفس عمیق و آهسته می‌تواند پیام آرامش را به مغز منتقل کند و از شدت واکنش‌های اضطرابی بکاهد.
2گفت‌وگو با افراد قابل اعتماد| در زمان بحران، نگه داشتن نگرانی‌ها در درون خود می‌تواند فشار روانی را بیشتر کند. صحبت کردن با دوستان، اعضای خانواده یا افرادی که به آن‌ها اعتماد دارید، کمک می‌کند احساسات خود را تنظیم کنید. گفت‌وگو، علاوه بر کاهش استرس، احساس همراهی و همدلی را هم تقویت می‌کند.
3مرور اتفاقات خوب| هر فرد در زندگی خود تجربه‌هایی از عبور از سختی‌ها دارد. یادآوری این تجربه‌ها می‌تواند اعتمادبه‌نفس و احساس توانمندی را افزایش دهد. تمرکز بر نقاط قوت فردی و خانوادگی و حتی اتفاقات خوب جامعه به ذهن کمک می‌کند به جای غرق شدن در نگرانی، به ظرفیت‌های مقابله با بحران توجه کند.
4 مصرف آگاهانه اخبار| دنبال کردن بی‌وقفه اخبار، به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی، می‌تواند اضطراب را تشدید کند. بهتر است دریافت اخبار را به زمان‌های مشخص محدود کنیم و تنها از منابع معتبر و رسمی اطلاعات بگیریم. فاصله گرفتن موقت از جریان مداوم خبر، به ذهن فرصت می‌دهد آرامش خود را بازیابد.
5 حفظ آرامش در حضور کودکان و سالمندان| کودکان و سالمندان بیش از دیگران از فضای هیجانی اطراف تأثیر می‌پذیرند. کودکان ممکن است نگرانی بزرگسالان را به‌سرعت جذب کنند، حتی اگر دلیل آن را دقیق ندانند. حفظ لحن آرام، توضیح ساده شرایط و ایجاد حس امنیت می‌تواند به آن‌ها کمک کند اضطراب کمتری تجربه کنند.
6 حفظ برنامه های‌ روزمره| در شرایط بحران، حفظ برخی برنامه‌های روزانه مانند زمان خواب، غذا خوردن، کار یا مطالعه البته تا حد امکان، می‌تواند احساس ثبات ایجاد کند. این برنامه‎های روزانه به ذهن پیام می‌دهند که زندگی همچنان در جریان است و همین موضوع به کاهش اضطراب کمک می‌کند.
7 کمک کردن به دیگران| یکی از مؤثرترین راه‌های تقویت تاب‌آوری، کمک به دیگران است. سر زدن به سالمندان، کمک به همسایه‌ای که در تهیه مایحتاج مشکل دارد یا حتی یک گفت‌وگوی امیدبخش، می‌تواند احساس همبستگی اجتماعی را تقویت کند. در بسیاری از مواقع، کمک کردن به دیگران خود به کاهش اضطراب فرد کمک می‌کند.
8 مصرف مسئولانه اخبار|در روزهای بحران، شایعه‌ها با سرعت زیادی منتشر می‌شوند. مسئولیت اجتماعی ما ایجاب می‌کند هر خبری را بدون اطمینان منتشر نکنیم. اعتماد به منابع رسمی و خودداری از بازنشر اطلاعات نامعتبر، یکی از مهم‌ترین راه‌های حفظ آرامش جمعی است.
در نهایت، آرامش در روزهای سخت تنها یک حالت درونی نیست؛ رفتاری اجتماعی است که می‌تواند بر اطرافیان هم اثر بگذارد. هر فرد با حفظ خونسردی و رفتار مسئولانه، سهمی در تقویت امنیت روانی جامعه خواهد داشت.
10 صفحه اول