محققان دانشگاه «وندربیلت» آمریکا وموسسه«VIB» بلژیک درتازه‌ترین مطالعات خود دریافتند که گرفتارشدن درچرخه تکراریِ فعالیت‌های روزمره، معروف به «حالت هدایت خودکار»، روند پیری شناختی را تسریع می‌کند. این یافته‌ها تأکید دارندکه تداوم صرفِ مسیرهای عصبیِ قدیمی بدون مواجهه با چالش‌های جدید، به تحلیل رفتن توان یادگیری مغز منجر می‌شود.
چرا نباید مغز را درحالت تکرارگذاشت؟
طبق این پژوهش، زمانی که فعالیت‌های روزانه پیش‌بینی‌پذیر می‌شوند، بخش «هسته آکومبنس» مغزفعالیت کمتری دارد. برخلاف تصورات رایج، دوپامین دراین ناحیه فقط پیام‌رسان لذت نیست؛ بلکه وظیفه اصلی آن، رمزنگاری اطلاعاتِ مرتبط با وقایع مهم و تازه است. وقتی با یک محرکِ جدید مواجه می‌شویم، مغزیک«پاداش تازگی» ترشح می‌کندکه سرعت یادگیری و انعطاف‌پذیری عصبی را به‌شدت بالا می‌برد.
چطوربا کارهای کوچک جلوی پیری مغز را بگیریم؟
این مطالعات نشان می‌دهند تکرارِمحرک‌های آشنا، باعث کاهش ترشح این سیگنال یادگیری می‌شود و مغز را عملاً در وضعیتی رکودگونه قرار می‌دهد. تیم‌های تحقیقاتی تأکید دارندکه دوپامین یک «سیگنال انطباق» است؛بنابراین برای داشتن مغزی جوان و پویا، ضرورت دارد ازدایره امن خود خارج شویم.
برای حفظ سلامت شناختی، لازم است روتین‌ها را بشکنیم. یادگیری مهارت‌های نو، تغییرمسیرهای همیشگی برای رفتن به محل کاریا خانه، ومواجهه با موقعیت‌های پیش‌بینی‌نشده، بهترین تمرین برای فعال نگه داشتن سیستم دوپامین وجلوگیری از فرسودگی ذهنی است. این رویکرد، نه تنها درسلامت مغز، بلکه درتوسعه مدل‌های پیشرفته یادگیری ماشینی نیزکاربرد عملی دارد.