گذر رنگ و بوم از هفت خوان رستم  

مدرن سازی ادبیات کهن یکی از راه های معرفی این گنجینه ها به نسل جدید است. با نگار پوریوسف، نقاش جوان خراسانی درباره آثاری که با همین دیدگاه خلق کرده، همکلام شدیم

نویسنده:

مترجم:

 برای زنده کردن یک اسطوره، می توان کارهای زیادی انجام داد؛ یکی از کارها این است که اسطوره و روایت‎هایش  را با روایتی نو  از قاب تاریخ بیرون بکشیم تا شانه به شانه مردمان این دوران در خیابان ها قدم بزنند و درست  مثل آن ها زندگی کنند با همان  ترس‌ها، تردیدها و بحران ها. ایده گرفتن از اسطوره های شاهنامه  و ترکیب آن با نقاشی مدرن یکی از کارهایی است که نگار پوریوسف،نقاش جوان خراسانی، چند سالی است در حال انجام آن است؛ ایده هایی که از دل  هفت‌خوان رستم برگرفته است. او در مجموعه نقاشی هایی با عنوان «ناخوان» پا را از روایت متن محور، فراتر گذاشته و به سراغ خوان صفر و خوان پس از هفت رفته تا از مواجهه‌ای حرف بزند که شاید دشوارتر از نبرد با دیو و اژدهاست؛ مواجهه انسان و اسطوره  با خودش. برای آشنایی بیشتر با تکنیک های مدرن سازی روایت های منابع ادبی کهن  و نسبت اسطوره ها با انسان امروز و ظرفیت جهانی هنرهای تجسمی، با او گفت‌وگو کرده ایم.


ایده  طراحی مجموعه نقاشی های «ناخوان» از کجا آمد ؟
این نقاشی‌ها برداشتی آزاد از داستان هفت‌خوان رستم هستند. عنوان «ناخوان» را هم با همین نگاه انتخاب کردم. این مجموعه نقاشی شامل ۹ اثر است؛ هفت اثر با الهام از هفت‌خوان رستم به اضافه  یک خوان صفر و یک خوان پس از هفت. در خوان صفر و خوان پس از هفت، مفاهیمی را اضافه کرده‌ام که با توجه به تحولات انسان معاصر، احساس کردم باید به آن‌ها هم پرداخت؛ یعنی پیش از مواجهه رستم با هفت‌خوان و پس از عبور او از این خوان‌ها.
در این آثار تلاش کرده‌ام رستم را به عنوان یک اسطوره در خوان صفر به انسان مدرن نزدیک کنم و در ذهن خودم، پرسش‌هایی را درباره مواجهه انسان با درون خویش پس از هفت‌خوان روایت کنم.داستان هفت‌خوان رستم از کودکی برایم جذاب بود، اما همیشه دوست داشتم از کلیشه‌هایی که در نقاشی و دیگر هنرها درباره این داستان شکل گرفته، فاصله بگیرم. اگرچه در نقاشی‌های قهوه‌خانه‌ای و آثار نمادین، روایت‌هایی از هفت‌خوان ارائه شده است، اما به نظرم شاهنامه و داستان‌های آن لایه‌های عمیق و متعددی دارند. به همین دلیل مطالعاتی انجام دادم تا ببینم چه نسبتی میان شخصیت رستم و انسان معاصر می‌توان برقرار کرد.
وقتی رستم را از جایگاه یک ابرقهرمان خارج می‌کنیم و به همین کوچه‌ و خیابان‌های امروز می‌آوریم، پرسش‌های زیادی در ذهن شکل می‌گیرد. البته من هیچ‎گاه قصد نداشتم پاسخ قطعی به این پرسش‌ها بدهم؛ می‌خواستم مخاطب را به این فکر بیندازم که اگر این شخصیت‌ها در دنیای امروز زندگی می‌کردند، چه دغدغه‌ها و مواجهه‌هایی داشتند.
امروز تعداد زیادی از مردم دنیا با چالش‌های روحی- روانی فراوانی روبه‌رو هستند و مخاطب امروز روایت ذهنی خودش را دارد. در این آثار هم رگه هایی از این موضوع به چشم می خورد. این موضوع را چطور به روایت هفت خوان شاهنامه ربط دادید؟
در شاهنامه بخش‌های نمادین بسیار زیادی وجود دارد که می‌توان آن‌ها را درون انسان و حتی در وجود همان پهلوان‌ها جست‌وجو کرد. دغدغه‌هایی که رستم از سر می‌گذراند، تاریخ مصرف نمی‌شناسند؛ موضوعاتی هستند که همواره در زندگی و روان انسان حضور داشته‌اند و انسان‌های هم‌عصر ما نیز بیش از گذشته به آن‌ها توجه می‌کنند؛ موضوعاتی مانند غم، شادی، میل و دیگر احساسات انسانی.وقتی با این نگاه به شاهنامه و بسیاری از آثار کهن نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم که حرف‌های ناگفته زیادی در آن‌ها وجود دارد. من در این مجموعه بر بحران‌های درونی انسان تمرکز کردم و دوست داشتم نقطه مشترکی میان اسطوره و انسان معاصر پیدا کنم. 
​​​​​​​
تا چه اندازه به ارائه آثارتان در سطح بین‌المللی و معرفی شاهنامه به دیگر کشورها فکر کرده‌اید؟
یکی از موضوعاتی که همیشه به آن فکر می‌کنم، این است که هنرهای تجسمی چون از چارچوب کلمه رها شده‌اند و در شمار هنرهای دیداری قرار می‌گیرند، نیاز چندانی به ترجمه ندارند. به همین دلیل، بیش از هنرهای وابسته به کلام می‌توانند با مردم کشورهای مختلف ارتباط برقرار کنند. می‌توان از این ظرفیت برای معرفی بسیاری از آثار ادبی و مکتوب‌مان، با روایتی نو، بهره برد و این آثار را به مردم دیگر کشورها معرفی کرد.
تجربه عینی از ارتباط مخاطبان غیرفارسی‌زبان با این آثار داشته‌اید؟
بله. یکی از دوستان انگلیسی‌زبانم وقتی این آثار را دید، بسیار کنجکاو شد که خاستگاه و منشأ آن‌ها کجاست. وقتی درباره شاهنامه برایش توضیح دادم، مشتاق شد این اثر را بخواند.
برای این کار تلاش کردم جغرافیای بومی اثر را حفظ کنم. به همین منظور، کدهایی از مؤلفه‌ها، چهره‌ها، یاقوت‌ها و عناصر دیگر را در آثارم آورده ام. قصد داشتم برای غیرفارسی زبان ها بازخوانی تازه‌ای از شاهنامه ارائه دهم و فکر می‌کنم تا حدودی به هدفم رسیده‌ام.
آیا قصد دارید به سراغ دیگر آثار کهن ادبیات فارسی هم بروید؟
به نظرم برای همه هنرمندان ایرانی اهمیت زیادی دارد که هویت بومی خود را در آثارشان حفظ کنند. چه انتخابی بهتر از آثاری که ریشه در تاریخ ایران دارند؟ من فقط بخش کوچکی از شاهنامه را کار کردم، اما به دنیایی بی‌انتها رسیدم و هر روز دریافت‌های تازه‌ای برای اجرا در حوزه نقاشی به ذهنم می‌رسد. شما حساب کنید با ورود به دنیای ادبیات کهن و اسطوره هایش تا چه زمانی می شود هنرهای مدرن برای مردم امروز خلق کرد.جهان امروز ما ، به‌شدت به روایت‌هایی نزدیک است که در آثار کهن ادبیات فارسی وجود دارد؛ زیرا بسیاری از این آثار، روایتگر دنیای درونی انسان هستند. ذات بشر سرشار از احساساتی است که در گذر ده‌ها و صدها سال تغییر چندانی نکرده‌اند. اصل این احساسات همچنان پابرجاست و آنچه تا حدودی تغییر کرده، شکل بروز و ارائه آن‌هاست.
10 صفحه اول
پربازدیدترین اخبار