مرثیهای برای کاغذ و کتاب
نویسنده: صادق غفوریان
مترجم:
بازار نشر کشور، امروز درگیر پارادوکسی تلخ و نگرانکننده است؛ تصویری که در آن، اشتیاق معنوی مخاطبان با دیوار بلند ناتوانی اقتصادی برخورد میکند. در حالی که نظرسنجیهای جدید از وفاداری ۵۸ درصدی مردم به عطر و لمس کتاب کاغذی حکایت دارد، واقعیتهای سخت اقتصادی، روایتی دیگر را دیکته میکند. وقتی قیمت یک بند کاغذ از ۲.۵ میلیون تومان سال قبل، به مرز نجومی ۹ میلیون تومان در مهرماه امسال میرسد، ما دیگر با یک نوسان اقتصادی ساده روبهرو نیستیم؛ ما شاهد فروپاشی تدریجی زیربنای فیزیکی یکی از مهمترین عناصر حوزه فرهنگ هستیم.
این جهش بیمحابای قیمت نهادههای تولید، لرزهای ۲۵۰ درصدی طی فقط یک سال بر پیکره قیمت تمامشده کتاب انداخته و آن را از یک کالای در دسترس، به جواهری در ویترینها بدل کرده است. پیامد مستقیم این وضعیت، سقوط آزاد شمارگان به میانگین ۷۱۴ نسخه و حتی در مواردی به چاپهای محدود ۵۰ نسخهای است؛ اعدادی که برای جغرافیایی با پیشینه فرهنگی و تمدنی ما، یک حقیقت تلخ قلمداد می شود.
در این میان، ناشر در دوراهی نابودی میان حاشیه سود ناچیز و ریسک از دست دادن مخاطب گرفتار شده است؛ وضعیتی که یکی از فعالان این حوزه، آن را چنین توصیف میکند: «فروش سه وانت کتاب، امروز تنها هزینه چاپ یک وانت کتاب جدید را تأمین میکند.»
نتیجه این چرخه معیوب، خروج بیصدای کتاب از سبد کالای مصرفی خانواده است. بنابر آمار روز گذشته وزیر ارشاد، وقتی خرید سرانه از ۱۱ جلد به ۸.۶ جلد سقوط میکند، یعنی کتابخوانی در حال تبدیل شدن به مزیتی طبقاتی است. کتابی که باید نبض تپنده اندیشه در خانهها باشد، تحت فشار تورم کاغذ، تغییر کارکرد داده و به کالایی تزیینی برای نشان دادن به این و آن تبدیل شده است. شکاف میان «خواستن» (علاقه به نسخه کاغذی) و «توانستن» (قدرت خرید ۲۷۵ هزار تومانی برای هر جلد)، حفرهای بزرگ در امنیت فرهنگی جامعه ایجاد کرده است.
باری، اگر سیاستگذاری کلان نتواند بحران کاغذ را از ریشه مهار کند و کتاب را به جایگاه حقیقیاش در سبد هزینههای ضروری بازگرداند، دیری نخواهد پایید که مطالعه، به جای یک رفتار عمومی، به یک سرگرمی اشرافی بدل شود. برای مردمی که هنوز بوی کاغذ را بر سردی نمایشگرها ترجیح میدهند، گران شدن کتاب تنها یک مسئله اقتصادی نیست؛ بلکه یک تبعید فرهنگی است که در آن، کتاب از سفرههای کوچکشده حذف میشود و به کنج عزلت کتابخانههای تزیینی پناه میبرد.
10 صفحه اول
پربازدیدترین اخبار
اخبار برگزیده


