صورتحساب جنگ برای مردم جهان

بسته شدن تنگه هرمز بورس آمریکا را در حالت «ترس شدید» برده؛ شوک نفتی از جیب مردم آمریکا تا پمپ‌های بنزین استرالیا دیده می‌شود

نویسنده: امینی

مترجم:

با گذشت حدود دو هفته از آغاز جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، پیامدهای اقتصادی این درگیری به‌تدریج از میدان نبرد به اقتصاد جهانی سرایت کرده است. افزایش قیمت نفت، اختلال در تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز، جهش قیمت سوخت و اضطراب در بازارهای مالی، نشانه‌هایی هستند که نشان می‌دهد این جنگ تنها یک درگیری منطقه‌ای نیست. از پمپ بنزین‌های کالیفرنیا تا قبوض انرژی در اروپا و ذخایر سوخت در استرالیا، اثرات این بحران اکنون در زندگی روزمره مردم جهان در حال آشکار شدن است . وضعیتی که تحلیلگران آن را آغاز یک شوک اقتصادی جهانی می‌دانند.
​​​​​​​
جنگ به باک خودروهای آمریکایی رسید
برای بسیاری از شهروندان آمریکایی، جنگ علیه ایران دیگر یک خبر دور در خاورمیانه نیست؛ بلکه عددی است که هر روز روی صفحه پمپ بنزین‌ها بالا می‌رود. افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی به سرعت خود را در جایگاه‌های سوخت آمریکا نشان داده و هزینه زندگی را بالا برده است.
بر اساس داده‌های انجمن خودروسازی آمریکا (AAA)، قیمت بنزین در ایالات متحده از زمان آغاز جنگ بیش از ۲۳ درصد افزایش یافته و در برخی ایالت‌ها به رکوردهای تازه‌ای رسیده است. در کالیفرنیا هر گالن بنزین به بیش از ۵.۳۶ دلار رسیده و در برخی گزارش‌ها حتی قیمت‌هایی نزدیک به ۸ دلار نیز ثبت شده است.
این افزایش قیمت‌ها نارضایتی عمومی را در پی داشته است. یکی از رانندگان آمریکایی می‌گوید: «قبلاً با ۴۰ دلار باک ماشینم را پر می‌کردم، حالا باید ۷۰ دلار بدهم. این ۳۰ دلار اضافه می‌توانست خرج غذا یا قبض‌های خانه شود.»
در شبکه‌های اجتماعی نیز ویدئوهای متعددی از اعتراض شهروندان منتشر شده است. یک جوان در کالیفرنیا هنگام پرداخت هزینه سوخت می‌گوید: «ما بدبخت شدیم. ۸ دلار برای هر گالن بنزین؟ من هرگز چنین چیزی ندیده بودم.»
بورس آمریکا در حالت «ترس شدید»
در حالی که قیمت انرژی رو به افزایش است، بازارهای مالی نیز واکنش شدیدی نشان داده‌اند. شاخص‌های بورس آمریکا وارد محدوده‌ای شده‌اند که تحلیلگران آن را «ترس بسیار شدید» می‌نامند؛ وضعیتی که معمولاً با فرار سرمایه‌ها از دارایی‌های پرریسک همراه است.بانک آمریکا در گزارشی هشدار داده که ترکیب شوک نفتی، تنش‌های ژئوپلیتیک و نگرانی از رکود تورمی، شرایطی شبیه به فضای پیش از بحران مالی ۲۰۰۸ ایجاد کرده است. در آن بحران، حدود ۳۷ تریلیون دلار از ارزش بازارهای جهانی از بین رفت و اقتصاد جهان با رکودی عمیق مواجه شد.استراتژیست‌های این بانک می‌گویند شباهت وضعیت کنونی با آن دوره نه در علت، بلکه در «شدت ترس سرمایه‌گذاران» است؛ ترسی که می‌تواند به نوسانات شدید در بازارها منجر شود.
تلاش‌ نافرجام واشنگتن برای مهار بحران
دولت آمریکا برای کنترل بازار انرژی مجموعه‌ای از اقدامات اضطراری را درپیش گرفته است؛ اقداماتی که تاکنون اثر محدودی داشته‌اند.
کاخ سفید ابتدا تلاش کرد با خبر اسکورت نفتکش‌ها در تنگه هرمز نگرانی ها را از مسدودشدن تنگه هرمز رفع و آرامش را در بازارها برقرار کند، اما واقعیت معکوس پشت این خبرها خیلی زود عیان شد. سپس دولت اعلام کرد که بخشی از ذخایر استراتژیک نفت خود را آزاد می‌کند. قرار بود بیش از ۱۷۰ میلیون بشکه نفت به بازار تزریق شود، اما بازار واکنش قابل توجهی به این اقدام نشان نداد.
افشاگری از تقلب بزرگ آمریکا در بازار نفت
اما موضوع تازه ای که دیروز افشا شد، نشان داد که آمریکا تا چه حد نسبت به مهار بازار نفت حساسیت دارد. فارس به نقل از منابع بین المللی گزارش داد: شواهد نشان می‌دهد واشنگتن برای مهار قیمت نفت، دست به تقلب در بازار آتی زده است.
ماجرا از این قرار است که در روزهای اخیر، معاملات عظیم و غیرقابل توضیحی در بازار آتی نفت باعث سقوط ناگهانی قیمت‌ها از مرز ۱۲۰ دلار به زیر ۱۰۰ دلار شده و همین موضوع، سوال برانگیز شده است. در این زمینه، مدیر بخش مشتقات در گروه انرژی اسپکتز (Energy Aspects)، در گفت وگو با فایننشال تایمز با بیان این که مشتریان به ما فشار می‌آوردند که بفهمند فروشنده بزرگ این روزها کیست، گفت: گمانه‌زنی‌ها بر این بود که ممکن است این فروشنده، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده باشد. دولت آمریکا پیشتر نیز در بازارهای دیگری مداخله کرده است. همچنین در سال ۲۰۰۶ و در آستانه انتخابات میان‌دوره کنگره، قیمت بنزین در آمریکا به طرز مرموزی از ۲.۹۵ دلار به ۲.۷۳ دلار در هر گالن کاهش یافت. 
با این اوصاف، گروه سی‌ام‌ای (CME) که بازار معاملات آتی نفت را مدیریت می‌کند، به دولت ترامپ هشدار داده است که هرگونه مداخله در بازار قراردادهای آتی نفت، می‌تواند به یک «فاجعه تاریخی» منجر شود.
کریس مارتنسون، اقتصاددان، تحلیلگر مالی و نویسنده آمریکایی می‌گوید که دستکاری در بازارها هم غیرقانونی است و هم خطرناک. او معتقد است ایالات متحده به دلیل تمایل آن به دروغ‌گویی، تقلب و دزدی ممکن است جایگاه خود را به عنوان یک مرکز معتبر برای انجام کسب‌وکار از دست بدهد.  
فشار جنگ بر کشاورزی و زنجیره تأمین
پیامدهای اقتصادی بحران حتی به بخش کشاورزی آمریکا نیز رسیده است. اختلال در مسیرهای کشتیرانی و بالارفتن هزینه حمل‌ونقل باعث شده قیمت کودهای شیمیایی به‌طور قابل توجهی افزایش یابد.برخی کشاورزان آمریکایی گزارش داده‌اند که قیمت اوره در مزارع آن‌ها بین ۳۰ تا ۵۰ درصد افزایش یافته است. در واکنش به این فشارها، دولت آمریکا که همواره مدافع اقتصاد آزاد و تعیین قیمت‌ها توسط بازار بوده، اکنون ناچار شده به سمت تعیین دستوری قیمت کود حرکت کند.
این تغییر رویکرد نشان می‌دهد فشارهای ناشی از جنگ تا چه اندازه بر بخش‌های مختلف اقتصاد آمریکا تأثیر گذاشته است.
بحران انرژی از اروپا تا استرالیا
پیامدهای این شوک نفتی تنها به آمریکا محدود نمانده است. در اروپا، دولت‌ها با افزایش سریع هزینه انرژی روبه‌رو شده‌اند. وزیر خزانه‌داری انگلیس اعلام کرده که دولت ناچار شده است برای کمک به خانوارهای کم‌درآمد بسته حمایتی اضطراری در نظر بگیرد.در بریتانیا حدود ۱.۵ تا ۱.۷ میلیون خانوار برای گرمایش به نفت وابسته هستند و قیمت این سوخت از زمان آغاز بحران بیش از دو برابر شده است. تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند قبوض انرژی خانوارهای انگلیسی از تابستان امسال حدود ۱۰ درصد افزایش یابد.در دانمارک نیز وزیر انرژی از شهروندان خواسته است تا حد امکان از رانندگی خودداری کنند. در آن سوی جهان، استرالیا اعلام کرده که ذخایر سوخت این کشور به سطح نگران‌کننده‌ای رسیده است؛ به طوری که تنها ۱۸ روز بنزین و ۱۶ روز گازوئیل در اختیار دارد.
این تحولات نشان می‌دهد اختلال در تنگه هرمز نه‌تنها بازار نفت، بلکه زنجیره تأمین جهانی انرژی را نیز تحت فشار قرار داده است.
جنگی که هزینه آن جهانی شد
تحولات هفته‌های اخیر نشان می‌دهد جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران تنها یک بحران نظامی نیست؛ بلکه به سرعت در حال تبدیل شدن به یک بحران اقتصادی جهانی است. افزایش قیمت نفت، جهش هزینه انرژی، اضطراب در بازارهای مالی و فشار بر زنجیره تأمین، نشانه‌هایی از این واقعیت هستند.
از پمپ بنزین‌های آمریکا تا قبوض انرژی در اروپا و کمبود سوخت در برخی نقاط جهان، اقتصاد جهانی اکنون اثرات مستقیم این جنگ را احساس می‌کند. بسیاری از تحلیلگران هشدار می‌دهند که اگر این درگیری طولانی شود، شوک انرژی می‌تواند به رکود تورمی گسترده‌تری در جهان بینجامد.  
10 صفحه اول