سردرگمی در حکمرانی فضای مجازی!

رئیس جمهور، 15 سال پس از راه اندازی مرکز ملی فضای مجازی، حالا به منظور تدوین نقشه راه، بازآرایی ساختارهای تصمیم‌سازی و انسجام نهادی حوزه فضای مجازی، ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی را تشکیل داد

نویسنده: صادق غفوریان

مترجم:


رئیس جمهور، روز گذشته در حکمی محمدرضا عارف، معاون اول را با حفظ سمت به‌عنوان رئیس ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور منصوب کرد. این حکم، بدون اشاره به سابقه شورای عالی فضای مجازی و مرکز ملی فضای مجازی که 15 سال قبل تاسیس شده است، چند ماموریت برای ستاد جدید تعریف کرده است:
-ایجاد انسجام نهادی و هم‌راستاسازی سیاست‌ها در حوزه فضای مجازی
-طراحی و استقرار سازوکارهای مؤثر، برای تصمیم‌گیری یکپارچه 
-جلوگیری از موازی‌کاری‌ها و پایان‌بخشی به چندصدایی در مدیریت فضای مجازی
-تدوین و اجرای نقشه راه جامع تحول در حکمرانی فضای مجازی
-بازآرایی ساختارهای تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری از جمله ساماندهی و ارتقای کارآمدی دبیرخانه شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی
بلاتکلیفی در حکمرانی
تشکیل این ستاد با هدف «ایجاد انسجام نهادی» و «پایان‌بخشی به چندصدایی در مدیریت فضای مجازی»، در شرایطی که 15 سال قبل شورای عالی فضای مجازی و تاسیس مرکز ملی فضای مجازی ذیل این شورا تاسیس شد، اولین پرسشی را که به ذهن متبادر می کند،این است که نقش و جایگاه و نسبت ستاد جدید با شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی چیست؟
مگر 15 سال قبل که این دو نهاد ایجاد شد، برایشان دستورالعمل و تکالیفی غیر از تکالیف امروز ستاد جدید نگاشته شد؟
سیاست گذاری، مدیریت کلان و برنامه‌ریزی، تصمیم‌گیری‌های لازم و بهنگام و همچنین نظارت و رصد کارآمد و روزآمد از جمله تکالیفی بود که رهبر شهید انقلاب، در اهداف و سیاست های این شورا ترسیم کردند. همچنین در اهداف مرکز ملی نیز، مجموعه ای از سیاست ها البته با تمرکز بر فضای اجرایی مواردی تعیین و ترسیم شد.با مرور این سابقه و آن چه اکنون با تاسیس یک ستاد جدید با اهداف کلان در حوزه فضای مجازی ذیل دولت تشکیل شده است، نمی توان این واقعیت را پنهان کرد که حوزه حکمرانی فضای مجازی از 15 سال قبل تا امروز، همچنان در یک سردرگمی جدی قرار دارد. 
برای اثبات این ادعا، تنوع دیدگاه ها درخصوص فضای مجازی نزد تصمیم گیران و مسئولان که گاهی از میان آن ها نظرات متناقض نیز به چشم می خورد، نشان می دهد، تکلیف «حکمران» فضای مجازی با خودش هنوز روشن نیست.  
نمونه اخیر این وضعیت، تصمیم محدودیت های اینترنتی و تداوم آن در کشور است که با نظرات متفاوت مواجه است. اظهارنظر سه روز قبل معاون علمی و فناوری رئیس جمهور که گفت: « حتی در شرایط جنگی هم بستن اینترنت نمی‌تواند راهکار باشد» و اظهارنظر صریح یک نماینده مجلس در گفت وگو با ما در همین رابطه بخشی از دیدگاه های متفاوت و متناقض در مدیریت کلان اینترنت و فضای مجازی در کشور است. در همین زمینه روز گذشته ما با دکتر ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر سابق شورای عالی فضای مجازی و رئیس سابق مرکز ملی فضای مجازی طی سال های 96 تا 1401 همکلام شدیم .او درباره تاسیس ستاد توسط رئیس جمهور گفت: «قاعدتا رئیس جمهور این اختیار را دارد که ستادهای مختلف را با هدف تسهیل و سرعت بخشی به امور تشکیل دهد. اما این که تشکیل این ستاد جدید با عنوان «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» چه اتفاقی را می خواهد رقم بزند، باید در آینده ببینیم. البته آقای عارف از ابتدای این دولت، چند شورا در حوزه فضای مجازی با موضوعات مختلف ایجاد کرده اند.»
جهان سبقت گرفت، ما عقب نمانیم
به هر روی، آن چه مشخص است، حوزه دیجیتال و فضای مجازی با ارزش افزوده هوش مصنوعی، امروز در جهان قله های بلندی را فتح کرده است و اتفاق مهم تر آن، تولید بی انتهای ثروت از این فضاست که روا نیست این سردرگمی ها ما را از این عرصه پیشرو آینده ساز عقب بیندازد.
10 صفحه اول