از جنگ نامتقارن تا دکترین طغیان
مقامات ایرانی بارها از فرامنطقه ای کردن جنگ در صورت تشدید مجدد تنش ها سخن گفته اند. استفاده از این راهبرد می تواند به شکست نهایی آمریکا منجر شود یا ائتلاف های جدیدی علیه ایران ایجاد کند؟نویسنده: هاشمی
مترجم:
در چند ماه گذشته مقامات ایرانی بارها به گزینه فرامنطقه ای کردن جنگ از سوی ایران اشاره کرده اند. سردار وحیدی فرمانده کل سپاه، سردار رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی و اخیرا سردار محبی سخنگوی سپاه کسانی بوده اند که دشمن را با این راهبرد تهدید کرده اند؛ اما احتمالا همه آن ها این راهبرد را از سخن مقام معظم رهبری وام گرفته اند. حضرت آیت ا... سیدمجتبی
خامنه ای در پیامی از امکان «گشودن جبهههای دیگری که دشمن در آن تجربه ناچیزی دارد و بهشدت آسیبپذیر خواهد بود» گفته بودند؛ اشاره ای که می توان آن را به عنوان ریشه راهبرد جدید ایران در فرامنطقه ای کردن جنگ شناسایی کرد. اما سوال اساسی اینجاست که این راهبرد چگونه می تواند به شکست دشمن کمک کند و آیا فرامنطقه ای کردن جنگ در نهایت نمی تواند موجب شکل گیری ائتلاف های جدیدی علیه ایران شود و برای کشورمان خطرناک باشد؟
اول چرا جنگ منطقه ای؟
برای پاسخ به این سوال ابتدا باید به بررسی رویکرد ایران در جنگ اخیر بپردازیم.
نتیجه ای که بعد از بیش از 200روز از تهاجم دشمن به کشورمان حاصل شده است، افزایش قیمت نفت، شوک شدید انرژی با ابعاد جهانی، اثرپذیری متقابل تحولات دیگر جهانی از جنگ ایران و آمریکا مثل نبرد آزادسازی یمن از اشغال مزدوران سعودی،موضوع لبنان، عراق و حتی جنگ روسیه و اوکراین، آشکارشدن محدودیت های نظامی آمریکا در پیش چشم جهانیان، کمبود مهمات ارتش آمریکا، از بین رفتن تقریبا تمامی تاسیسات نظامی آمریکا در منطقه و از همه این ها اثرگذارتر بسته شدن تنگه هرمز و تثبیت موقعیت ایران در کنترل ترددها در تنگه هرمز و خلیجفارس بوده است. این دستاوردها یا در یک کلمه شکست راهبرد نظامی آمریکا، دقیقا راهبردی بود که رهبرشهید انقلاب پیش از شروع جنگ از آن به عنوان منطقه ای کردن جنگ یاد کرده بودند. درواقع ایران اگرچه در ظاهر در حال شلیک به سمت پایگاه ها و تاسیسات نظامی آمریکا بود اما در باطن به جنگ نظام امنیتی حاکم بر منطقه رفته بود؛ نظمی که اجرا و راهبری آن به دست آمریکا بود و بیشترین انتفاع از آن را هم آمریکایی ها
می بردند. ایران با کشاندن آشوب به صحنه میدانی این درگیری توانست آمریکا را مجبور به آتش بس کند و حتی شاهد بودیم که همین آشوب، برخی کشورها را مجبور به بازنگری در منطق هزینه فایدهشان کرد. در واقع با از بین رفتن نظم امنیتی آمریکامحور، همپیمانان آمریکا که منافع خود در منطقه را در خطر می دیدند، صرفا بر اساس منافع خود عمل کردند و نمونه آن هم فرانسه بود که در آن مقطع حاضر نشد از پیشنویس آمریکایی ــ بحرینی درباره تنگه هرمز حمایت کند؛ کشوری که همین الان ما بیشترین چالشهای دیپلماتیک را با آن داریم.
جنگ فرامنطقه ای یا دکترین طغیان
چنانچه دوباره دشمن به سمت تشدید تهاجم به ایران حرکت کند، یعنی راهبرد قبلی (جنگ منطقه ای) به ایجاد بازدارندگی ختم نشده و ایران مجبور به بالا بردن سطح تنش و به عبارتی وسیع کردن میدان رویارویی است. اهمیت جنگ فرامنطقه ای هم دقیقا در همین است که میتواند با ایجاد آشوب این بار در ابعاد جهانی، نظم آمریکایی حاکم را با افزایش هزینه حفظ آن برای ایالات متحده دچار تزلزل کند. از طرفی، تحولات موازی دیگر مثل تشدید جنگ اوکراین و روسیه و امکان بالای توسعه جنگ به دیگر کشورهای شرق اروپا، جدی تر شدن رویارویی چین و آمریکا، افزایش توان و دقت نظامی ایران در هدف قراردادن اهداف با تجربیات جنگ 40روزه (امکان هدف قراردادن کانال سوئز و تشدید محاصره انرژی منطقه) و تکمیل ضلع دوم محاصره کامل صادرات انرژی در غرب آسیا با تثبیت موقعیت انصارا... بر باب المندب؛ دست ایران را برای شدت بخشیدن به ضربات فرامنطقه ای خود بازتر هم کرده است. قطعا امروز تمایل کشورهایی مثل چین و روسیه به شکستن نظم آمریکایی بیشتر از قبل است و از طرفی مدل سیاست ورزی ترامپ در تعرفه ها هم شکاف هایی را در رابطه همپیمانان آمریکا با این کشور ایجاد کرده است که می تواند مسیر را برای تضعیف نظم موجود هموارتر کند. البته این بدین معنا نیست که ایران می تواند با این رویکرد به هژمونی آمریکا پایان دهد؛ بلکه این رویکرد می تواند آنقدر هزینه ها را برای آمریکا افزایش دهد که در منطق هزینه فایدهاش برای تداوم جنگ با ایران مجبور به بازنگری شود.
خامنه ای در پیامی از امکان «گشودن جبهههای دیگری که دشمن در آن تجربه ناچیزی دارد و بهشدت آسیبپذیر خواهد بود» گفته بودند؛ اشاره ای که می توان آن را به عنوان ریشه راهبرد جدید ایران در فرامنطقه ای کردن جنگ شناسایی کرد. اما سوال اساسی اینجاست که این راهبرد چگونه می تواند به شکست دشمن کمک کند و آیا فرامنطقه ای کردن جنگ در نهایت نمی تواند موجب شکل گیری ائتلاف های جدیدی علیه ایران شود و برای کشورمان خطرناک باشد؟
اول چرا جنگ منطقه ای؟
برای پاسخ به این سوال ابتدا باید به بررسی رویکرد ایران در جنگ اخیر بپردازیم.
نتیجه ای که بعد از بیش از 200روز از تهاجم دشمن به کشورمان حاصل شده است، افزایش قیمت نفت، شوک شدید انرژی با ابعاد جهانی، اثرپذیری متقابل تحولات دیگر جهانی از جنگ ایران و آمریکا مثل نبرد آزادسازی یمن از اشغال مزدوران سعودی،موضوع لبنان، عراق و حتی جنگ روسیه و اوکراین، آشکارشدن محدودیت های نظامی آمریکا در پیش چشم جهانیان، کمبود مهمات ارتش آمریکا، از بین رفتن تقریبا تمامی تاسیسات نظامی آمریکا در منطقه و از همه این ها اثرگذارتر بسته شدن تنگه هرمز و تثبیت موقعیت ایران در کنترل ترددها در تنگه هرمز و خلیجفارس بوده است. این دستاوردها یا در یک کلمه شکست راهبرد نظامی آمریکا، دقیقا راهبردی بود که رهبرشهید انقلاب پیش از شروع جنگ از آن به عنوان منطقه ای کردن جنگ یاد کرده بودند. درواقع ایران اگرچه در ظاهر در حال شلیک به سمت پایگاه ها و تاسیسات نظامی آمریکا بود اما در باطن به جنگ نظام امنیتی حاکم بر منطقه رفته بود؛ نظمی که اجرا و راهبری آن به دست آمریکا بود و بیشترین انتفاع از آن را هم آمریکایی ها
می بردند. ایران با کشاندن آشوب به صحنه میدانی این درگیری توانست آمریکا را مجبور به آتش بس کند و حتی شاهد بودیم که همین آشوب، برخی کشورها را مجبور به بازنگری در منطق هزینه فایدهشان کرد. در واقع با از بین رفتن نظم امنیتی آمریکامحور، همپیمانان آمریکا که منافع خود در منطقه را در خطر می دیدند، صرفا بر اساس منافع خود عمل کردند و نمونه آن هم فرانسه بود که در آن مقطع حاضر نشد از پیشنویس آمریکایی ــ بحرینی درباره تنگه هرمز حمایت کند؛ کشوری که همین الان ما بیشترین چالشهای دیپلماتیک را با آن داریم.
جنگ فرامنطقه ای یا دکترین طغیان
چنانچه دوباره دشمن به سمت تشدید تهاجم به ایران حرکت کند، یعنی راهبرد قبلی (جنگ منطقه ای) به ایجاد بازدارندگی ختم نشده و ایران مجبور به بالا بردن سطح تنش و به عبارتی وسیع کردن میدان رویارویی است. اهمیت جنگ فرامنطقه ای هم دقیقا در همین است که میتواند با ایجاد آشوب این بار در ابعاد جهانی، نظم آمریکایی حاکم را با افزایش هزینه حفظ آن برای ایالات متحده دچار تزلزل کند. از طرفی، تحولات موازی دیگر مثل تشدید جنگ اوکراین و روسیه و امکان بالای توسعه جنگ به دیگر کشورهای شرق اروپا، جدی تر شدن رویارویی چین و آمریکا، افزایش توان و دقت نظامی ایران در هدف قراردادن اهداف با تجربیات جنگ 40روزه (امکان هدف قراردادن کانال سوئز و تشدید محاصره انرژی منطقه) و تکمیل ضلع دوم محاصره کامل صادرات انرژی در غرب آسیا با تثبیت موقعیت انصارا... بر باب المندب؛ دست ایران را برای شدت بخشیدن به ضربات فرامنطقه ای خود بازتر هم کرده است. قطعا امروز تمایل کشورهایی مثل چین و روسیه به شکستن نظم آمریکایی بیشتر از قبل است و از طرفی مدل سیاست ورزی ترامپ در تعرفه ها هم شکاف هایی را در رابطه همپیمانان آمریکا با این کشور ایجاد کرده است که می تواند مسیر را برای تضعیف نظم موجود هموارتر کند. البته این بدین معنا نیست که ایران می تواند با این رویکرد به هژمونی آمریکا پایان دهد؛ بلکه این رویکرد می تواند آنقدر هزینه ها را برای آمریکا افزایش دهد که در منطق هزینه فایدهاش برای تداوم جنگ با ایران مجبور به بازنگری شود.
10 صفحه اول
پربازدیدترین اخبار
اخبار برگزیده
-
از جنگ نامتقارن تا دکترین طغیان
-
بی تولید بهصرفهتر از تولید!
-
اعترافات عامل جنایت با تبر
-
راز عشق پایدار
-
سرکوب دستمزد راه چاره نیست
-
ماشین میگوید «دزدی نمیکنم»؛ اما میتواند دزدی کند!
-
چند فراز از ماندگاری خسرو آواز
-
از جلالی استقلالی تا مبعلی پرسپولیسی
-
نسخه نیویورکی سادهسازان
-
مرزهای دانش را بشکنید
-
خانم اجازه؟ ۱۶۸ نفر غایب اند...


