روزهای حساس؛ جنگ یا توافق؟!

نویسنده: صابر گل‌عنبری

مترجم:


 این روزها تحرکات دیپلماتیک فشرده‌ای میان ایران و آمریکا در جریان است؛ از رفت‌وآمد میانجیگران و گفت‌وگوهای تلفنی گرفته تا نامه معاون رئیس‌جمهور آمریکا به دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران.
برای این‌که بدانیم وضعیت کنونی به توافق نزدیک‌تر است یا به جنگی دیگر، کافی است به مطالبه اصلی دوطرف نگاه کنیم: در حالی که پیش‌شرط اول ایران در شروط هفت‌گانه برای ورود به هرگونه مذاکره جدید درباره مسئله هسته‌ای «پایان قطعی جنگ» است، پیام واشنگتن در پسِ این حجم از رفت‌وآمدها و فشارهای دیپلماتیک این است که «اگر درباره هسته‌ای توافق نکنید، دوباره حمله می‌کنیم.»
در واقع، ایران می‌گوید: «جنگ را تمام کنید تا مذاکره و توافق کنیم»؛ و آمریکا می‌گوید: «توافق نکنید، جنگ را از سر می‌گیریم.»
همین خود نشان می‌دهد که مواضع دوطرف هنوز به شکل جدی از نقطه توافق دور و به آستانه یک درگیری تازه نزدیک است.
پس جنگ قطعی است؟ و دستیابی به توافق کلا منتفی شده است؟واقعیت این است که نگارنده همواره در امر تحلیل و پیش‌بینی از قطعیت و جزم پرهیز می‌کند و بر این اساس نه وقوع جنگ را امری قطعی می‌داند و نه هیچ تحول دیگری را.
در پدیده‌ها و امور سیاسی هر لحظه ممکن است تحولی رخ دهد که ناگهان روندها را معکوس کند یا تغییر دهد و به همین خاطر هم نمی‌توان و نباید با قطعیت تحلیل و پیش‌بینی کرد.
در مورد تنش کنونی هم که فعلا روند تحولات به سمت تشدید تنش و جنگ است؛ اما این رفت‌وآمد پشت سر هم قطری‌ها در این هفته و دیگر تحرکات اخیر نشان می‌دهد که ساعات و روزهای آینده بسیار حساس است و تبادل پیام‌ها و میانجیگری‌ها وارد حساس‌ترین مرحله خود شده و دوطرف هم باید تصمیم خود را در جهت توافق یا عدم آن بگیرند. 
در این میان ترامپ حداقل قبل از انتخابات آمریکا نسبت به بعد از آن انگیزه بیشتری برای یک توافق محدود دارد که بتواند به سرعت از آن به عنوان یک دستاورد بزرگ رونمایی کند که شاید جهت انتخابات را به نفع حزبش تغییر دهد.
از این رو، ترامپ تحت فشار تهدید و حمله قریب الوقوع در وهله نخست می‌خواهد به چنین توافقی در آستانه انتخابات دست یابد. 
در این راستا اما آنچه بسیار دور از انتظار است، یک توافق جامع و پایدار است و تنها آنچه محتمل است، یک تفاهم محدود دیگر است.
تا ببینیم چه می‌شود. آیا طی ساعات و روزهای آینده روند تشدید تنش به سمت جنگی دیگر یکباره متوقف می‌شود و دیپلماسی در این روزها و لحظات حساس دوباره موفق به تفاهمی محدود می‌شود؟ یا جنگی دیگر در می‌گیرد؟ احتمال سوم تداوم وضعیت فعلی است که زیاد محتمل نیست.

10 صفحه اول