درباره تاریخ بلند ایران و دست کوتاه وزارت خارجه ای که باید شایسته‌ترین چهره از کشورمان را به نمایش بگذارد

مثل بقایی سفیر ادب باشیم

نویسنده: علیرضا حیدری

مترجم:

شاید آغاز این یادداشت برای خیلی‌ها تازگی نداشته باشد، اما پیش از طرح بحث اصلی، یادآوری آن را لازم دانستم و آن این‎که سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران معمولاً در نشست‌های خبری خود، به بیتی از شاعری ایرانی یا فرازی از متن‌های ادبی گران‌سنگ استناد می‌کند و خیلی وقت‌ها به جای این‎که یک سخنرانی نیم‌ساعته بکند، با بیتی از سعدی و حافظ و دیگران یا فرازی از بزرگانی مانند بیهقی (چنان‌که چند روز پیش به مناسبت روز بیهقی در توئیتی آورد: «...و آگاه نبودند که آن‎جا شیران‌اند...پنداشتند که به‌ پالوده‌خوردن آمده‌اند و کاری سهل است!») سخنش را نه‌تنها زینت می‌دهد، که گویاترین و برنده‌ترین مفهوم را در کلامی از بزرگان ادبی ایران بازمی‌تابد و این اتفاق مبارکی است برای وزارت خارجه.
بی‎گمان به‌روزآوری و بازتاب ادبیات ایران در سخن اهل سیاست جز با دانش ادبی مردان سیاست ممکن نیست و این نکته، ما را به موضوع جدی‌تری رهنمون می‌‍‌شود که سخن اصلی این یادداشت است.
وزارت خارجه حتماً نیک می‌داند که سفارتخانه‌های ایران در کشورهای دیگر، برشی کوچک از ایرانی بزرگ است که در جغرافیایی دیگر، ایران را نمایندگی می‌کند. بی‌گمان این نمایندگی باید شایسته‌ترین چهره از ایران را به نمایش بگذارد و این مهم روی نمی‌دهد، مگر این‎که شایستگان در آن برش کوچک ایران بزرگ نشسته باشند. از شخص سفیر گرفته که باید علاوه‌بر پشتوانۀ دانش روابط بین‎الملل که تخصص اصلی اوست، از تاریخ کشورش هم آگاهی درخوری داشته باشد، تا رایزنان فرهنگی که بی هیچ اما و اگری باید بسیار بیشتر از سفیران ادبیات و تاریخ خود را بشناسند و دست‌کم از مردان حوزۀ فرهنگ و تاریخ و ادبیات گزینش شوند. اما واقعیت بیرونی نشان می‌دهد متأسفانه در طول این چند دهه تعداد این افراد چنان نیست که بتوان به آن بالید.
ما نیاز داریم که در سفارتخانه‌هایمان، تصویری دقیق و عالمانه از ایرانی که گسترۀ تاریخی آن به چندهزار سال می‌رسد، ارائه شود. شاید اگر این اتفاق تا کنون می‌افتاد، رئیس‌جمهور آمریکا جرئت نمی‌کرد در سخنی ابلهانه از نابودی تمدن ایران در یک شب سخن براند! اگر روز جهانی کوروش در سفارتخانه‌های ما گرامی‌ داشته و منشور حقوق بشر او به رخ جهانیان کشیده می شد، جهان هیچ‌گاه به منشور حقوق بشر خود نمی‌نازید!
 اگر فردوسی و خیام و سعدی و مولانا و ابن‌سیناها به‌نیکی برای مردم دیگر کشورها بازنمایی می‌شد، می‌فهمیدند که سرزمینی با این همه سرمایۀ فرهنگی و ادبی و علمی، نمی‎تواند جهان را به خطر بیندازد.
 اگر بر سردر همۀ سفارتخانه‎های ما، بیتی از این شاعران زینت می‌یافت، دست‌کم در یک پلک‌زدنی چشم و ذهن رهگذران را به سمتی سوق می‌داد که می‌توانست تابلویی از قابی بزرگ از فرهنگ ملت متمدن و تاریخی ایران باشد.
سفیران ایرانی وظیفه دارند قد بلند ایران را به‌درستی بازنمایانند و تصویر درشتی از مام میهن خود را در برابر چشم جهانیان بگمارند. اگر مردم جهان از ایران و تاریخ باشکوه او آگاهی کمی دارند، بی‌گمان بخشی از این گناه به گردن کسانی است که باید سفیران کارکشته و دانایی می‌بودند و در این مسیر راه‎هایی برای شناخت بیشتر مردم کشوری که در آن هستند، می‌جستند. صرف برگزاری چند نمایشگاه موسمی نمی‌تواند بازتاب‌دهندۀ این شکوه و عظمت تاریخی باشد و وزارت خارجه باید برای این موضوع، راهبردی دقیق تدوین کند. و البته تردیدی نیست که این بار بیش از همه به دوش نیروی انسانی است که برای گزینش آن‎ها باید دقت لازم صورت گیرد.
10 صفحه اول