سال‌هاست دبی برای تجارت خارجی ایران نقش یک مسیر میانبر را بازی می‌کند؛ مسیری که حالا برخی مقام‌های اقتصادی آن را به یک نقطه آسیب‌پذیر برای اقتصادکشور تعبیر می‌کنند. اظهارات تازه سید احسان خاندوزی، وزیر اسبق اقتصاد، بار دیگر بحث وابستگی ارزی ایران به امارات و تبعات آن را داغ کرده است.
دبی؛ از شریک تجاری تا مرکز رصد مالی
خاندوزی در گفت‌وگوی تلویزیونی اخیر خود اعلام کرد امارات از طریق شرکت‌های پوششی، صرافی‌های ایرانی و حتی شعب بانک‌های ملی و صادرات، به نقطه تمرکز اطلاعات مالی و تجاری ایران تبدیل شده است؛ اطلاعاتی که به گفته او در نهایت می‌تواند در اختیار آمریکا قرار بگیرد.
طبق آمار موجود، بانک ملی ایران هفت شعبه و بانک صادرات هشت شعبه فعال در امارات دارند؛ حضوری که در سال‌های گذشته مزیت تجاری محسوب می‌شد اما اکنون از نگاه برخی کارشناسان، به یک کانال آسیب‌پذیر تبدیل شده است.
اعتراف آمریکایی‌ها به همکاری مالی منطقه
چندی پیش، اسکات بسنت وزیر خزانه‌داری آمریکا در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز اعلام کرد کشورهای حاشیه خلیج فارس اطلاعات مالی مرتبط با ایران را در اختیار واشنگتن قرار داده‌اند و همین همکاری به آمریکا برای مسدودسازی دارایی‌های ایران کمک کرده است.این نخستین بار نیست که موضوع فشار مالی از مسیر امارات مطرح می‌شود. خاندوزی می‌گوید در سال‌های گذشته چندین مورد محدودسازی حساب‌های درهمی، بازداشت صرافان ایرانی و حتی بازداشت یکی از مسئولان حوزه تسویه ارزی ایران در امارات رخ داده است.
وابستگی پرهزینه به دبی
به گزارش فارس، بررسی‌ها نشان می‌دهد با وجود آن که بخش عمده کالاهای وارداتی ایران از امارات، در اصل متعلق به کشورهای دیگر است و تنها اسناد آن‌ها در دبی تغییر می‌کند، اما حدود نیمی از تسویه‌های تجاری ایران همچنان در این کشور انجام می‌شود.
حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت خارجه، دلیل این وابستگی را جایگاه تاریخی دبی به‌عنوان مرکز مالی و بندری منطقه می‌داند. در مقابل، علیرضا پیمان‌پاک رئیس اسبق سازمان توسعه تجارت، معتقد است عادت تجار و سود ناشی از چندنرخی بودن ارز، باعث تثبیت این مسیر شده است.
جست‌وجوی مسیرهای جایگزین
کارشناسان اقتصادی معتقدند ایران برای کاهش وابستگی به امارات، ناچار به فعال‌سازی مسیرهای جایگزین است؛ از توسعه کریدورهای شمالی و مسیر ترکیه گرفته تا استفاده بیشتر از شبکه ریلی چین.همچنین استفاده از شبکه‌های پرداخت غیرغربی نظیر شبکه پرداخت چین و ظرفیت‌های عمان و ترکیه برای مبادلات تجاری و توسعه تجارت تهاتری، از جمله گزینه‌هایی است که می‌تواند سهم امارات در مبادلات مالی ایران را کاهش دهد؛ مسیری که حالا بیش از هر زمان دیگری، به یک دغدغه امنیت اقتصادی تبدیل شده است.