در شامگاه سه‌شنبه 17 تیر 1404 درگیری مسلحانه شدیدی میان نیروهای پیشمرگه زرفانی و افراد مسلح وابسته به عشیره هرکی در شهرستان خَبات از توابع استان اربیل روی داد. این درگیری در یکی از مناطق شهرستان خبات میان عناصر زرفانی و مسلحین عشیره هَرکی، تحت رهبری «خورشید الهرکی»، از چهره‌های سرشناس این عشیره به وقوع پیوست. «نوشیروان هرکی» مسئول اتحادیه میهنی کردستان در بخش کلک، وضعیت امنیتی منطقه را بسیار متشنج توصیف کرد و گفت نیروهای امنیتی با وجود اعزام بیش از 300 خودروی نظامی، نتوانسته‌اند درگیری‌ها را مهار کنند. وی افزود که افراد عشیره با استفاده از سلاح‌های سنگین دو خودروی نیروهای زرفانی را به آتش کشیده‌اند. از سوی دیگر، دستگاه مبارزه با تروریسم اقلیم کردستان نیز نیروی زیادی به منطقه ارسال کرده است تا اوضاع را تحت کنترل درآورد، اما درگیری‌ها همچنان با استفاده از سلاح‌های متوسط و سنگین ادامه دارد. پیش‌زمینه درگیری‌ها به اختلاف بر سر تغییر مسیر آب کشاورزی در منطقه کلک بازمی‌گردد که پیشتر به درگیری مسلحانه‌ای بین عشایر هرکی (به‌فرماندهی خورشید هرکی) و کوران (به‌فرماندهی  بشار مشیر آغا) در روز شنبه منجر شد؛ هر دوی آن‎ها از فرماندهان پیشمرگه هستند. سایت کردپرس در این‌باره گزارش داد: این تنش‌ها که ریشه در اختلافات ملکی با عشیره گوران، نارضایتی‌های معیشتی و شکاف‌های سیاسی دارد، وحدت داخلی اقلیم را به چالش کشیده و پیامدهای گسترده‌ای برای ثبات منطقه‌ای به‌همراه داشته است.«شیخ خورشید هرکی» رهبر قبیله «هرکی» از سایر قبایل استان اربیل خواست که در کنار آن‎ها بایستند. وی از همه اهالی اقلیم کردستان عراق دعوت کرد تا در حمایت از عشیره هرکی دست به قیام بزنند. پس از انتشار درخواست جوهر هرکی در شبکه‌های اجتماعی، بیش از ۴۰۰ تن از هواداران هرکی به منطقه درگیری اعزام شدند. همچنین پس از این فراخوان، برخی از نیرو‌های عشیرۀ سورچی، از متحدان عشیره هرکی نیز در منزل خورشید هرکی حضور یافتند. در همین راستا در شهر قلادزی (قلعه‌دیزه) در شمال استان سلیمانیه نیز تظاهرات و تجمع مردمی علیه حکومت بارزانی‌ها در اربیل برگزار شد. در پی این اتفاق نیرو‌های امنیتی به قصد بازداشت به سمت خانه «خورشید هرکی» رهبر محلی عشیره هرکی در این شهرستان رفتند و همین موضوع جرقه درگیری نظامی را ایجاد کرد و باعث گسترش دامنه درگیری‌ها شد. برخی کارشناسان معتقدند میل ساکنان اقلیم کردستان به تجمعات گسترده و تظاهرات ضدحکومتی به دلیل فساد‌های اداری و وضعیت نامناسب معیشتی، خطر گسترش درگیری‌های مسلحانه به مناطق دیگر عراق مانند سلیمانیه و کرکوک را افزایش داده است.

تحلیل مرتبط
کردستان عراق؛ از اختلافات اقلیمی تا بازی بزرگ منطقه‌ای
حسین نجفی- تحولات اخیر در اقلیم کردستان عراق را باید در چارچوب سناریوی کلان تضعیف دولت مرکزی شیعه و افزایش فشار بر محور ایران دید. ناآرامی‌ها، که ریشه در اختلافات عمیق درون‌حاکمیتی میان KDP، PUK و قبایل سرشناسی همچون هرکی دارند، بستری مناسب برای بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای فراهم ساخته تا از بحران‌های قومی و مذهبی برای پیشبرد اهداف بلندمدت خود بهره گیرند.1. در بُعد داخلی، تضعیف جایگاه حزب دموکرات کردستان به‌دلیل فساد، انحصارطلبی و ناتوانی در مدیریت اختلافات قبیله‌ای، موجب سرریز خشم طوایف و شکل‌گیری شورش‌های مسلحانه شده است. مسئله اختلاف بر سر منابع نفت و آب و بحران مشروعیت KDP، نه‌تنها روند ثبات را مختل کرده، بلکه موجب تقویت جریان‌های جدایی‌طلب سنی، به‎خصوص در استان‌های نینوا و صلاح‌الدین، شده است. ایده تشکیل «اقلیم سنی» فرصت احیای نیروهای سنی و تضعیف بغداد را برای مخالفان ایران به‌وجود آورده است.2. در این میان، ترکیه با حمایت از جریان‌های سنی، تقویت نفوذش در شمال عراق و مقابله با PKK، عملاً به تجزیه قدرت مرکزی و تضعیف جناح شیعه کمک می‌کند؛ با این حال، تمایلی به تشکیل کشور کردی ندارد و مترصد استفاده ابزاری از بحران است. آمریکا و اسرائیل نیز به شیوه‌های مختلف از شرایط سوء‌استفاده می‌کنند؛ اسرائیل با تشدید شکاف قومی و انتقال منابع انرژی به حوزه کردها و سنی‌ها، و آمریکا با حفظ حضور نظامی خود و حمایت از KDP و گروه‌های کردی مخالف ایران، سعی در استمرار بی‌ثباتی و کاهش نقش دولت مرکزی دارد.3. هدف نهایی این روندها، ایجاد «جبهه جدیدی» در غرب ایران و ناامن‌سازی مرزهاست؛ به‌ویژه از طریق تقویت پژاک و کومله و همچنین قطع کریدور زمینی ایران به سوریه و لبنان. بحران کردستان، پوششی برای اعمال فشار و تحریم‌های جدید علیه ایران نیز است. البته اختلافات داخلی کردها، فقدان اجماع بر استقلال و مخالفت کشورهای منطقه با تغییر مرزها فعلاً تحقق پروژه تجزیه را دور از دسترس ساخته است. بدین‌ترتیب، ناآرامی‌های اقلیم کردستان بیش از آن که آغازگر روند استقلال باشد، جلوه‌ای از رقابت منطقه‌ای، تهاجم ساختاری به دولت مرکزی بغداد و بازی قدرت علیه نفوذ ایران است؛ تداوم این بحران اگر مهار نشود، هم سرنوشت اتحاد ملی عراق و هم امنیت غرب جمهوری اسلامی ایران را تهدید خواهد کرد.