تحولات اخیر در اقلیم کردستان عراق را باید در چارچوب سناریوی کلان تضعیف دولت مرکزی شیعه و افزایش فشار بر محور ایران دید. ناآرامی‌ها، که ریشه در اختلافات عمیق درون‌حاکمیتی میان KDP، PUK و قبایل سرشناسی همچون هرکی دارند، بستری مناسب برای بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای فراهم ساخته تا از بحران‌های قومی و مذهبی برای پیشبرد اهداف بلندمدت خود بهره گیرند.1. در بُعد داخلی، تضعیف جایگاه حزب دموکرات کردستان به‌دلیل فساد، انحصارطلبی و ناتوانی در مدیریت اختلافات قبیله‌ای، موجب سرریز خشم طوایف و شکل‌گیری شورش‌های مسلحانه شده است. مسئله اختلاف بر سر منابع نفت و آب و بحران مشروعیت KDP، نه‌تنها روند ثبات را مختل کرده، بلکه موجب تقویت جریان‌های جدایی‌طلب سنی، به‎خصوص در استان‌های نینوا و صلاح‌الدین، شده است. ایده تشکیل «اقلیم سنی» فرصت احیای نیروهای سنی و تضعیف بغداد را برای مخالفان ایران به‌وجود آورده است.2. در این میان، ترکیه با حمایت از جریان‌های سنی، تقویت نفوذش در شمال عراق و مقابله با PKK، عملاً به تجزیه قدرت مرکزی و تضعیف جناح شیعه کمک می‌کند؛ با این حال، تمایلی به تشکیل کشور کردی ندارد و مترصد استفاده ابزاری از بحران است. آمریکا و اسرائیل نیز به شیوه‌های مختلف از شرایط سوء‌استفاده می‌کنند؛ اسرائیل با تشدید شکاف قومی و انتقال منابع انرژی به حوزه کردها و سنی‌ها، و آمریکا با حفظ حضور نظامی خود و حمایت از KDP و گروه‌های کردی مخالف ایران، سعی در استمرار بی‌ثباتی و کاهش نقش دولت مرکزی دارد.3. هدف نهایی این روندها، ایجاد «جبهه جدیدی» در غرب ایران و ناامن‌سازی مرزهاست؛ به‌ویژه از طریق تقویت پژاک و کومله و همچنین قطع کریدور زمینی ایران به سوریه و لبنان. بحران کردستان، پوششی برای اعمال فشار و تحریم‌های جدید علیه ایران نیز است. البته اختلافات داخلی کردها، فقدان اجماع بر استقلال و مخالفت کشورهای منطقه با تغییر مرزها فعلاً تحقق پروژه تجزیه را دور از دسترس ساخته است. بدین‌ترتیب، ناآرامی‌های اقلیم کردستان بیش از آن که آغازگر روند استقلال باشد، جلوه‌ای از رقابت منطقه‌ای، تهاجم ساختاری به دولت مرکزی بغداد و بازی قدرت علیه نفوذ ایران است؛ تداوم این بحران اگر مهار نشود، هم سرنوشت اتحاد ملی عراق و هم امنیت غرب جمهوری اسلامی ایران را تهدید خواهد کرد.