دولت چهاردهم در حالی از «طرح ملی اعتبار ایرانیان» رونمایی کرده که هدف‌گذاری آن، عبور از الگوی سنتی وام‌دهی نقدی و حرکت به سمت تأمین مالی غیرتورمی است؛ طرحی که به‌گفته وزیر اقتصاد، قرار است از دهه فجر برای همه مردم اجرایی شود و همزمان دو دغدغه اصلی اقتصاد ایران یعنی «معیشت خانوار» و «گردش مالی بنگاه‌ها» را هدف گرفته است.
اعتبار ملی؛ آغاز از فرهنگیان، تعمیم به همه مردم
سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، در آیین رونمایی از این طرح ملی که با حضور وزیر آموزش و پرورش برگزار شد، اعلام کرد: «طرح اعتبار ملی ایرانیان فعلاً برای فرهنگیان آغاز شده اما از دهه فجر، برای همه ایرانیان اجرا خواهد شد.»به گفته او، انتخاب جامعه معلمان به‌عنوان نقطه شروع، همزمان با تأکید دولت بر نقش آموزش به‌عنوان زیربنای توسعه کشور صورت گرفته است؛ رویکردی که نه‌تنها توسعه کمی مدرسه‌سازی، بلکه ارتقای کیفیت آموزش را نیز هدف قرار داده است.
چرا اعتبار، نه تسهیلات نقدی؟
وزیر اقتصاد با انتقاد از دشواری دریافت تسهیلات خرد برای مردم، فلسفه این طرح را اصلاح مسیر تسهیلات‌دهی بانک‌ها دانست و گفت: «تلاش ما این است که تسهیلات بانکی به سمت خرید مردم هدایت شود و بنگاه‌های بزرگ، تأمین مالی خود را از بازار سرمایه انجام دهند.»در مدل جدید، به‌جای پرداخت پول نقد، به هر ایرانی «اعتبار خرید» اختصاص می‌یابد؛ اعتباری که با مصرف و بازپرداخت آن، دوباره شارژ می‌شود و برخلاف وام‌های سنتی، فشار تورمی کمتری ایجاد می‌کند.
سقف اعتبار و مشوق خوش‌حسابی
بر اساس توضیحات مدنی‌زاده، سقف اعتبار در نظر گرفته‌شده برای عموم مردم ۳۰ میلیون تومان است، اما برای فرهنگیان این رقم تا ۱۰۰ میلیون تومان پیش‌بینی شده است. دوره بازپرداخت نیز ۶ ماهه تعیین شده و اگر فرد خوش‌حساب باشد، به‌تدریج سقف اعتباری او افزایش خواهد یافت.
به گفته وزیر اقتصاد،   ویژگی این طرح نوعی «ضربه‌گیر اقتصادی» برای خانوارهاست. وی گفت: «اگر شوک اقتصادی به هزینه‌های زندگی مردم وارد شود یا قصد خرید کالای بادوام داشته باشند، می‌توانند از این اعتبار استفاده کنند.»
طرح اعتبار ملی ایرانیان فعلاً به‌صورت پایلوت اجرا می‌شود و به همین دلیل، سقف‌های اعتباری آن محدود است. با این حال، مدنی‌زاده وعده داد که پس از دهه فجر و با اجرای سراسری طرح، این سقف‌ها به‌تدریج افزایش می‌یابد و «در شأن ایرانیان» خواهد شد.
جزئیات فنی طرح؛ تأمین مالی غیرتورمی چگونه عمل می‌کند؟
بر اساس اعلام وزارت اقتصاد، «طرح ملی اعتبار ایرانیان» به خانوارها اعتبار خرید می‌دهد، نه پول نقد. خانوار با این اعتبار به فروشگاه‌ها مراجعه می‌کند (عمدتاً برای کالاهای زودمصرف) و اعتبار مصرف‌شده در نهایت به تولیدکننده منتقل می‌شود.
تولیدکننده نیز با اتکا به این منابع، مواد اولیه خریداری و سرمایه در گردش خود را تأمین می‌کند. به این ترتیب، هم نیاز خانوار پوشش داده می‌شود و هم بنگاه اقتصادی بدون تزریق مستقیم نقدینگی، به منابع مالی دسترسی پیدا می‌کند؛ مدلی که از آن به‌عنوان «تأمین مالی غیرتورمی» یاد می‌شود.
گزارش ایرنا حاکی از آن است که دوره بازپرداخت این تسهیلات ۶ ماهه و بازپرداخت اقساط آن به‌صورت ماهانه خواهد بود. نرخ سود در طرح پایلوت حدود ۵ درصد تعیین شده و در صورت بازپرداخت موفق، رتبه اعتباری خانوار بهبود می‌یابد و امکان تمدید اعتبار فراهم می‌شود.