خراسان رضوی به واسطه میزبانی سالانه از میلیون‌ها زائر و همچنین قرارگرفتن در مسیرهای اصلی ترانزیتی کشور، همواره یکی از استان‌های پرتردد کشور به شمار می‌رود. حجم بالای تردد در محورهای مواصلاتی استان به خصوص مشهدالرضا(ع) سبب شده موضوع ایمنی راه‌ها و کاهش تصادفات جاده‌ای به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های حوزه حمل‌ونقل تبدیل شود. در سال‌های اخیر اجرای طرح‌های ایمن‌سازی، اصلاح نقاط حادثه‌خیز، توسعه سامانه‌های هوشمند و بهسازی محورهای اصلی در دستورکار قرار گرفته است، اما همچنان آمار تصادفات و تلفات جاده‌ای یکی از چالش‌های جدی محسوب می‌شود. 

​​​​​​​

در چنین شرایطی، بررسی آخرین وضعیت ایمنی راه‌های استان، شناسایی محورهای پرحادثه، روند اصلاح نقاط حادثه‌خیز و برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای کاهش سوانح جاده‌ای اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند؛ موضوعاتی که متولیان حوزه راهداری معتقدند می‌تواند در کاهش تلفات و ارتقای ایمنی سفرها نقش مهمی داشته باشد. در آستانه موج سفرهای تابستانی به مشهدالرضا(ع) به بررسی وضعیت ایمن سازی نقاط حادثه خیز جاده های خراسان رضوی و آمادگی جاده ها برای میزبانی از زائران پرداختیم. 
محورهای پرتصادف استان کدام‌اند؟
جعفر شهامت، مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای استان، در گفت‌وگو با «خراسان» ضمن تشریح وضعیت محورهای حادثه‌خیز استان، با اشاره به آخرین تحلیل‌های انجام شده از بانک اطلاعات تصادفات در بازه زمانی سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ می‌گوید: محورهای حائز اهمیت از حیث شاخص تصادف به ۱۰۰ میلیون وسیله ـ کیلومتر شامل محور قدیم مشهد ـ باغچه، نیشابور ـ فیروزه ـ خوشاب، بجستان ـ فردوس، قوچان ـ درگز و کاشمر ـ بردسکن هستند. وی همچنین درباره محورهای دارای بیشترین فراوانی تصادفات اظهار می‌کند: محورهای باغچه ـ نیشابور، سبزوار ـ کاهک، نیشابور ـ سبزوار، باغچه ـ تربت حیدریه و تربت حیدریه ـ گناباد در اولویت قرار دارند.
عامل انسانی؛ سهم اصلی در تصادفات
یکی از موضوعات مهم در حوزه ایمنی راه‌ها، شناسایی و اصلاح نقاط حادثه‌خیز است. مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای خراسان رضوی در این باره می‌گوید: در سال ۱۴۰۱ تعداد ۳۰ نقطه حادثه‌خیز شناسایی و تا پایان سال ۱۴۰۴ تمامی این نقاط رفع شده است. شهامت در پاسخ به این سوال که بیشترین علل وقوع تصادفات در محورهای استان چیست، یادآور می شود: بر اساس آمار دوره‌ای تصادفات، عامل انسانی بیشترین سهم در وقوع تصادفات را داشته است. بر اساس گزارش پلیس راه، عواملی نظیر توجه نکردن به جلو، تخطی از سرعت مطمئنه، خستگی و خواب‌آلودگی و... از مهم‌ترین عوامل وقوع تصادف در محورهای استان هستند که همگی ناشی از خطای انسانی است. براساس نظر پلیس راه، در کمتر از یک درصد از تصادفات به وقوع پیوسته عامل راه تأثیرگذار بوده است که پس از طی مراحل قضایی این درصد نیز کاهش قابل ملاحظه‌ای می‌یابد.
گلایه ها از وضعیت آسفالت و روشنایی جاده‌ها
در سال‌های اخیر بخشی از انتقادات رانندگان و مردم به وضعیت آسفالت، روشنایی و علایم هشداردهنده در برخی محورهای استان مربوط بوده است. شهامت در پاسخ به این انتقادات توضیح می‌دهد: روشنایی جزو ملزومات راه نیست و صرفاً در نقاط مه‌گیر و گردنه‌ها ضرورت دارد. سال گذشته 12.9 کیلومتر روشنایی طولی و تعداد ۱۲ نقطه روشنایی نقطه‌ای در تقاطع‌ها و دوربرگردان‌ها احداث شده است. هم‎اکنون حدود ۳۸۰ کیلومتر روشنایی جاده‌ای در استان وجود دارد که از این حیث خراسان رضوی ششمین استان کشور است. درخصوص وضعیت روکش آسفالتی راه ها نیز دو شاخص PCI و IRI داریم که در سطح بین المللی مبنای قضاوت است و توسط دستگاه های ویژه به‎طور مکانیزه برداشت می شود. بر این اساس به لحاظ شاخص وضعیت روسازی که عمدتاً تراکم و چاله های سطح راه را برداشت می کند، میزان شاخص استان برابر 71 و متوسط کشور برابر 70.8  درصد است که نشان دهنده وضعیت مشابه متوسط کشور رویه راه هاست و برای IRI یا ناهمواری میزان شاخص استان برابر 3.2  و متوسط کشوری 2/3 mm/km  است که نشان دهنده وضعیت مشابه متوسط کشور است. وی همچنین از قرار گرفتن سه کریدور تهران ـ مشهد، چابهار ـ مشهد و اردبیل ـ مشهد در میان اولویت‌های بازسازی رویه راه‌های کشور خبر می‌دهد.
تمرکز بر محورهای زائرپذیر و پرتردد
مدیرکل راهداری خراسان رضوی درباره وضعیت محورهای پرتردد و زائرپذیر منتهی به مشهد نیز توضیح می‌دهد: پرترددترین محور ورودی به مشهد، محور قوچان ـ مشهد است که در سه سال گذشته تعداد ۹ نقطه پرتصادف در این محور ایمن‌سازی شده است. به گفته وی، یکی از مهم‌ترین پروژه‌های در حال اجرا، بهسازی و تعریض محور مشهد تا ساغروان است که با تکمیل 7 کیلومتر از محدوده عملیاتی، مسیر مشهد تا گلبهار سه‌لاین خواهد شد.
شهامت همچنین محور مشهد ـ سبزوار ـ کاهک را از دیگر محورهای پرتردد استان برمی‎شمرد و می‌گوید: به علت طولانی و کویری بودن این مسیر، عمدتاً تصادفات واژگونی ناشی از خستگی و خواب‌آلودگی در آن رخ می‌دهد. وی از اجرای حدود ۶۰ کیلومتر عملیات اصلاح شیب شیروانی در این محور طی سال گذشته و ادامه این اقدامات در سال جاری خبر می‌دهد و می‌افزاید: ایمن‌سازی تقاطع‌ها و دوربرگردان‌های پرحادثه این مسیر نیز در دست اقدام است.
مانعی به نام کمبود اعتبار!
مدیرکل راهداری استان در پاسخ به این پرسش که آیا کمبود اعتبارات روند اصلاح نقاط حادثه‌خیز را کند کرده است، می‌گوید: بله، به لحاظ فنی امکان رفع سالانه نقاط حادثه‌خیز وجود دارد اما به دلیل محدودیت منابع معمولاً دوره سه‌ساله برای رفع این نقاط واقع‌بینانه است.
وی همچنین با اشاره به ارتباط مستقیم سرعت و شدت تصادفات می‌گوید: یک درصد کاهش سرعت، حدود 2درصد کاهش تصادف عادی،3درصد کاهش تصادف شدید و 4درصد کاهش تلفات را به دنبال دارد. حتی کاهش یک تا دو کیلومتر بر ساعت در سرعت می‌تواند تصادفات شدید و تلفات را به طور قابل توجهی کاهش دهد.
به گفته وی، دوربین‌های کنترل سرعت به طور متوسط موجب کاهش ۱۴ تا ۲۵ درصدی تصادفات در محل نصب می‌شود، اما دستیابی به نتایج پایدار مستلزم ترکیب این ابزارها با آموزش رانندگان، بهبود راه‌ها و گسترش پوشش هوشمند است.
آمادگی برای سفرهای تابستانی
مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای خراسان رضوی همچنین با اشاره به تمهیدات پیش‌بینی‌شده برای سفرهای تابستانی می‌گوید: با توجه به مشکلات پیش آمده بر اثر جنگ تحمیلی رمضان و کمبود مواد اولیه، تمرکز این اداره کل بر تأمین رنگ و اجرا و تکمیل خط‌کشی محورهای استانی قرار گرفته است. ساماندهی تقاطع‌ها، اجرای شیار لرزاننده در محورهای دوطرفه، اجرای کف‌نوشته‌های اخطاری و محدودیت سرعت و همچنین نگهداری روشنایی مطلوب راه‌ها از دیگر برنامه‌های حوزه ایمنی است.