نگاهی به یکی از آیین های سنتی عزاداری در بجستان

روایت عشق در نخل‌گردانی

نویسنده: قربانیان

مترجم:


هر ساله در ماه محرم، عاشقان اباعبدا... الحسین(ع) سعی می کنند به شایسته ترین شکل ممکن مراسم عزاداری را برگزار کنند. یکی از این آیین‎ها نخل‌آرایی و نخل‌گردانی است که قدمتی بیش از ۴۰۰ سال دارد و در شهرهای مختلف کشور از جمله بجستان برگزار می شود. این آیین هر سال با حضور هزاران نفر از بجستانی های مقیم و ساکن سایر شهرستان های کشور که به بجستان عزیمت می کنند، با شکوه خاصی در روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی برگزار می شود. آیین های مذهبی محرم در بجستان از سابقه بسیار طولانی برخوردار است و در این میان آیین سنتی نخل گردانی به دلیل برخورداری از ویژگی هایی خاص، همواره مورد استقبال مردم قرار می گیرد.
نخل همان درخت‏ خرماست، اما در اصطلاح مراسم سوگوارى محرم، به وسيله اى بزرگ و اتاقکى تابوت مانند گفته مى‏شود که آن را با پوشش سياه و انواع شال هاى رنگارنگ می ‏آرايند و به عنوان نماد تابوت سيدالشهدا(ع‏) در روز عاشورا در حسينيه ‏ها و تکيه ‏ها آن را بلند می ‏کنند و به محل اجراى تعزيه می ‏برند. نخل گردانی از آیین‌های ویژه محرم است و در مناطق گوناگون منطقه خراسان و استان یزد برگزار می‌شود که این مراسم در مناطقی از جمله بجستان رواج و شهرت بیشتری دارد. بجستانی ها روز هفتم محرم کار بستن دو نخل بزرگ را شروع می‌کنند. این نخل‌ها در روز تاسوعا و عاشورا پیشاپیش مراسم عزاداری به حرکت درمی‌آید و جلوه خاصی به مراسم می دهد.
رمزگشایی از نمادهای نخل‌گردانی
یکی از افرادی که در برگزاری این آیین سنتی در بجستان نقش پررنگی دارد، درباره  آیین نخل گردانی گفت : برگزاری این آیین در بجستان به سال های بسيار دور برمی گردد .وی ادامه داد : هر یک از اجزای نخل نماد خاصی است؛ نخل نماد تابوت امام حسین(ع) ، سیاه پوش کردن نخل نماد سوگواری و ماتم امام حسین(ع)  ، شمشیر و نیزه ها نماد تیرها و شمشیرهایی است که به بدن امام حسین(ع) وارد شده و پارچه های زینتی نخل نمادی از حجله قاسم بن الحسن است . آیین نخل گردانی از مهم ترین سنت های عزاداری مهم بجستان است و جایگاه ویژه ای در تاریخ مذهبی این منطقه دارد. در روزهای تاسوعا و عاشورا هزاران عزادار بجستانی در حسینیه قلعه(حاجیه) حضور می یابند و نخل بر دوش نخل‎چی‎ها حرکت داده می شود.
نخل‌گردانی بجستان فقط یک مراسم عزاداری نیست، بلکه نمادی از حافظه تاریخی، فرهنگ مذهبی و مشارکت مردمی در این شهر است. برگزاری این آیین هر ساله حال‌وهوای خاصی به عزاداری های ماه محرم در بجستان می‌بخشد و یکی از جلوه‌های مهم عزاداری سنتی در خراسان رضوی به شمار می‌آید.
10 صفحه اول