در روزهای اخیر، موضوع تفکیک زباله توسط پاکبانان و گلایه‌های این عزیزان، همراه با ویدئوها و تصاویر منتشرشده، به یکی از موضوعات اخبار شهری تبدیل شده است؛ موضوعی که شهرداری مشهد آن را تکذیب کرده، اما مشاهدات میدانی و اظهارات برخی پاکبانان زحمتکش و شریف، همچنان بر تداوم این اقدام دلالت دارد.
قطعا شهرداری نمی‌تواند با یک تکذیبیه صورت مسئله را پاک کند. اگر چنین اقدامی در دستور کار نیست، شفاف‌سازی درباره دستورالعمل، شرح وظایف و نحوه فعالیت پاکبانان می‌تواند به ابهام پایان دهد و اگر در عمل چنین کاری انجام می‌شود، باید درباره مبنای آن و شرایط کار این نیروها پاسخ روشن داده شود. موضوع فقط جداسازی چند بطری، پلاستیک یا کارتن نیست؛ مسئله، حقوق و کرامت کارگری است که سخت‌ترین بخش پاکیزگی شهر را بر دوش دارد. تفکیک پسماند، اگر سیاست مدیریت شهری است، اقدامی ضروری است؛ اما راه آن، تفکیک از مبدأ، آموزش شهروندان، زیرساخت مناسب و نیروی تخصصی است، نه تحمیل کار بیشتر به پاکبانانی که همین امروز نیز در شرایط دشوار کار می‌کنند.
این کارگران زحمتکش از کمبود دستکش و حتی جارو گلایه دارند؛ ابتدایی‌ترین ابزارهایی که برای انجام وظیفه روزانه به آن نیاز دارند. آن ها ساعت‌ها در خیابان و در معرض آلودگی هوا فعالیت می‌کنند و به گفته خودشان، شیر روزانه‌ای که پیشتر برایشان تأمین می‌شد نیز حذف شده است. این تناقض قابل تأمل است؛ در شرایطی که سختی کار و آلودگی هوا پابرجاست، بخشی از حمایت قبلی این کارگران حذف شده و همزمان سخن از انجام وظایف بیشتر به میان آمده است.
آقای قلندر! پاکبان، کارگر شریف، زحمتکش و عزیز شهر است؛ نه نیروی ارزان جبران ضعف‌های مدیریت شهری. اگر واقعاً وظیفه جدیدی به پاکبانان واگذار نشده، شهرداری می‌تواند با شفاف‌سازی رسمی به این ابهام پایان دهد. اما اگر چنین کاری در عمل انجام می‌شود، باید روشن شود مستند آن چیست، آیا در شرح وظایف و قرارداد آمده، تجهیزات ایمنی لازم تأمین شده و تکلیف مواد دارای ارزش اقتصادی چگونه تعیین می‌شود.نمی‌توان از کارگری که برای تأمین ابتدایی‌ترین ابزار کار خود، یعنی دستکش و جارو گلایه دارد، انتظار داشت با شرایط سخت‌تر و تماس بیشتر با پسماند فعالیت کند. شهر تمیز، حق شهروند است؛ اما کرامت کارگر هم حق اوست. این پاکبانان عزیز، پیش از بسیاری از ما در خیابان‌های شهر حاضرند؛ در گرما و سرما، در هوای آلوده و در شرایطی که کمتر دیده می‌شوند، کاری را انجام می‌دهند که بدون آن زندگی شهری مختل خواهد شد.
آقای شهردار؛ پیش از آنکه از این کارگران شریف و زحمتکش کار بیشتری بخواهیم، همان جارو، همان دستکش و همان حمایت‌هایی را که برای انجام کارشان نیاز دارند، از آنان دریغ نکنیم. اگر مدیریت شهری به دنبال شهر تمیزتر است، نخست باید مراقب باشد پاکبان را به ارزان‌ترین حلقه جبران مشکلات مدیریتی تبدیل نکند. پاکبان، زباله‌گرد نیست؛ کارگر عزیزی است که پاکیزگی شهر، حاصل زحمت بی‌ادعای اوست. هزینه تصمیم‌های مدیریتی را از جیب، دست و جان پاکبان نپردازیم.