اگر قرار باشد  چند نفر را برای بازگرداندن شاهنامه به میز پژوهش به عنوان شاخص‎ترین فرد معرفی کنیم، نام جلال خالقی‌مطلق از اولین نام‌هایی است که باید به یاد آورد؛ پژوهشگری که چند دهه از عمرش را پای نسخه‌های خطی شاهنامه گذاشت تا از میان اختلاف روایت‌ها، خطاهای کاتبان و فاصله چندصدساله نسخه‌ها، متنی نزدیک‌تر به شاهنامه فردوسی به دست دهد. عصر شنبه همزمان با سالروز تولد این چهره ماندگار ادب فارسی، مراسم باشکوهی به همت بنیاد فردوسی توس در جهاد دانشگاهی مشهد با حضور استادان برجسته ادبیات برگزار شد.

او قهرمان ایران بود 
ژاله آموزگار، استاد دانشگاه ، پژوهشگر فرهنگ و زبان‌های باستانی، اسطوره‌شناس، مترجم و نویسنده ایرانی در ابتدای این مراسم  ضمن تشکر از خراسانی ها و ایرانی هایی که نام و یاد شاهنامه را زنده نگه می دارند، خطاب به زنده یاد دکتر خالقی مطلق گفت : دکتر خالقی عزیز، سپاسگزار دوستان و همکاران سابقت در مشهد هستم که برای یادبود تو، زادروزت را انتخاب کردند نه روز مرگت را، چون مهم زاده شدن است. 
وی افزود: من عادت ندارم از اشخاص بت بسازم؛ ولی می توانم تفاوت قائل شوم میان کسانی که به دنیا می آیند و مدار زندگی را به طور عادی می گذرانند و بدون اثری تولد را به مرگ می رسانند یا کسانی که زندگی شان با شرارت همراه است و پیام خود را با انواع آزار و نامردمی و خیانت ها و حق کشی ها می آمیزند و آرزویی خفته در دل اطرافیانشان به وجود می آورند و هستند گروهی همچون تو دکتر خالقی عزیز که زندگی شان حیاتی ثمربخش دارند و به زندگی معنا می بخشند و گلی می شوند در گلزار دنیا؛ پس زادروز تو و مانند تو مهم است خالقی عزیز.  مرگ، پایان چنین شخصیت هایی نیست ، بلکه پایان سال‎هاست. تو در خاطره ها، در دل دوستان، در لابه لای خدماتی که انجام دادی و در دل جوانانی که در جان آن‎ها رغبت به وجود آوردی، ماندگار هستی. 
وی افزود: دکتر خالقی عزیز، درود بر تو که عشق به ایران و فرهنگ غنی این سرزمین را بدون این که فریاد بزنی و شعار بدهی، در جان اطرافیانت جاری کردی. تو از تبار بزرگان تربیت شده دوران هستی که در کارهایت نه به خود بلکه به ایران می اندیشیدی. تو این اصل را در ذهن ها بیدار کردی که ما نمی توانیم به زندگی مان بیفزاییم اما می توانیم زندگی را به زمان و زمانه اضافه کنیم .
دکتر ژاله آموزگار در ادامه ضمن اشاره به فعالیت های علمی و ابتکارات خالقی مطلق در زمینه مقایسه های تحلیلی میان قهرمانان شاهنامه و جهان ، خطاب به زنده یاد خالقی مطلق گفت: تو خوشبختانه این سعادت را داشتی، قدر و منزلتت دانسته شود، تو از شهرت نیکی برخوردار بودی و به راحتی می توانستی مقام و منصب به دست آوری اما به همان زندگی ساده و شرافتمندانه ات اکتفا کردی و به درخواست دکتر توسی وند این شخصیت ارزنده و شاهنامه دوست با بنیاد شاهنامه فردوسی همکاری کردی تا این بنیاد تاثیرگذار با همکاری همکاران دلسوزش بتواند به فعالیت های خود ادامه دهد. 
آموزگار خاطرنشان کرد: تو با تمام وجودت عاشق ایران و مردم ایران بودی، هرچه داشتی برای ایران در طبق اخلاص گذاشتی. تاریخ، قهرمانان زیادی دارد  که برای زنده نگه داشتن زبان فارسی تلاش کرده اند، تو نیز قهرمان همین تاریخ و سرزمین هستی  خالقی مطلق عزیز که با تمام وجود کوشیده ای تا نام ایران زنده بماند.خالقی عزیز تو را دوست داشتیم، دوست داریم و دوست خواهیم داشت. تو رفتی ، ما هم می رویم اما ایران می ماند. 

به پیکر من نیندیشید 
پروین خاکپور،مدیر بنیاد فردوسی توس نیز در این مراسم  گفت: بعد از درگذشت استاد خالقی مطلق در اسفند سال پیش، ما در بنیاد فردوسی توس، به دلیل شرایط کشور، زمان مناسبی برای برگزاری بزرگداشت نداشتیم. تا این که زادروز ایشان برای انجام این مراسم تعیین شد. دکتر خالقی مطلق همیشه می گفت  به پیکر من نیندیشید و راه من را ادامه دهید. پیکر ایشان در هامبورگ به خاک سپرده شد. ما نیز برای عمل به وصیت ایشان و به منظور ادامه دادن راهشان، تعداد زیادی از شاهنامه خوان ها و شاهنامه پژوهان کشور را از ۱۵ استان در تاریخ بیستم شهریور دعوت کردیم و مراسمی درخور شأن ایشان برگزار شد.
خالقی خود ایران بود 
همچنین در حاشیه این مراسم، با دکتر آرش اکبری مفاخر، استاد زبان و ادبیات فارسی و از دوستان استاد جلال خالقی‌مطلق، درباره این شاهنامه‌پژوه برجسته گفت‌وگو کردیم.
جناب اکبری مفاخر لطفا برایمان درباره نوآوری های استاد خالقی مطلق 
در شاهنامه پژوهی بگویید 
دکتر جلال خالقی مطلق بی‌گمان بزرگ‎ترین چهرۀ شاهنامه‌پژوهی در سدۀ اخیر است و حق بسیار بزرگی بر گردن ایران و ایرانیان دارد. به حقیقت پس از فردوسی هیچ‌کس به اندازۀ استاد خالقی برای شاهنامه رنج نبرده و عمر و زندگی خود را به پای آن ننهاده است. 
مبانی نظری و عملی آموزشی و پژوهشی وی حاصل گستردگی دانش، نوآوری‎ها و صرف وقت بسیاری است که همواره چراغ راه پژوهشگران در مقوله‌های تصحیح متن، اسطوره‌شناسی، حماسه‌پژوهی و... بوده است. در روش تحقیقاتی استاد خالقی، رویکردهای گسترده و متنوع و درخور توجهی وجود دارد که یکی از مهم‎ترین آن‎ها نگاه تازۀ وی به ادبیات حماسی ایران است. دکتر خالقی‎مطلق در کنار شاهنامۀ فردوسی به دیگر حماسه‌های فارسی توجه جدی داشت و در نگاهی فراتر ادبیات حماسی را در حوزۀ ایرانشهری و زبان‎های ایرانی تعریف و توصیف می‌کرد.

لطفا مختصری درباره دیدگاه استاد خالقی مطلق نسبت به جایگاه زبان فارسی و حماسه های غیرایرانی توضیح دهید
استاد خالقی مطلق نگاه ویژه ای به زبان فارسی داشتند .از نظر استاد اگر مقاومت زبان فارسی نبود، دیگر زبان‎های ایرانی نیز تاب‌آوری نداشتند و اگر زبان‎های ایرانی حامی و یاریگر زبان فارسی نبودند و ازخودگذشتگی نمی‌کردند، زبان فارسی به این شکوه و عظمت نمی‌رسید. این نگاه تازه باعث شده بود تا ادبیات حماسی غیرفارسیِ ایرانی در پژوهش‎ها و مقالات وی جایگاه ویژه‌ای بیابد.همچنین استاد در رویکرد اداری و اجرایی نیز به گسترۀ ادب حماسی ایرانی در حوزۀ تمام فرهنگ‎ها و زبان‎های ایرانی باور داشت تا آن‎جا که هم کانون فردوسی مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی و هم بنیاد فردوسی توس مشهد با مدیریت وی، به عنوان مرکز پژوهش و گسترش حماسه‌های ایرانی شناخته شده و فعالیت می‌کنند. این ویژگی دکتر خالقی‎مطلق، پژوهشگران را بر آن داشت تا به بازشناسی، تصحیح، ترجمه و تحقیق دربارۀ این متون حماسی در حوزۀ زبان‎های ایرانی ــ به عنوان بازوهای قدرتمند شاهنامه ــ بپردازند که در کنار اثر فردوسی آثاری ممتاز به شمار می‌آیند. 
اگر بخواهید استاد خالقی مطلق را در قالب یک واژه برای مخاطبان ما توصیف کنید ،آن واژه چیست؟
اگر بخواهیم شادروان استاد جلال خالقی مطلق را در یک واژه معرفی و توصیف کنیم، آن واژه ایران است.
​​​​​​​

مطلب مرتبط
درخور ذکر است در این مراسم، ژاله آموزگار به عنوان مدیر علمی جدید کانون شاهنامه و بنیاد فردوسی توس معرفی شد. پیش از این، این مسئولیت برعهده زنده یاد توسی وند و زنده یاد خالقی مطلق بود. همچنین محسن مرعشی، خواننده و آهنگ‎ساز گروه شهپر، چند قطعه موسیقی را که بر اساس شاهنامه ساخته شده بود، اجرا کرد و گروه ارکستر همنوازان فردوسی نیز پنج قطعه موسیقی با اشعاری از فردوسی را به زنده یاد خالقی مطلق تقدیم کردند.