وقت تغییر کاربری کتابخانهها!
نویسنده: محمد بهبودی نیا
مترجم:
پویایی در هنر و فرهنگ، فقط به تولید آثار تازه محدود نمیشود؛ شیوه ارائه و دسترسپذیر کردن آنها هم اهمیت دارد. با این حال، به نظر میرسد در برخی از نهادهای فرهنگی ما، زمان متوقف شده است. کتابخانهها یکی از همین نهادها هستند؛ فضاهایی که در بسیاری از موارد، در سکوت به حیات خود ادامه میدهند و فاصلهشان با نیازهای فرهنگی جامعه هر روز بیشتر میشود.
در روزگار فناوریهای نوین، شیوههای تازه ارائه فرهنگ، هنر و علم به یکی از دغدغههای جدی کشورهای مختلف تبدیل شده است. پژوهشگران، هنرمندان و فعالان فرهنگی برای یافتن راههایی تازه به منظور عرضه محصولات فکری و هنری تلاش میکنند؛ اما کافی است نگاهی به وضعیت بسیاری از کتابخانههای خودمان بیندازیم تا متوجه شویم هنوز درگیر همان الگوهای قدیمی هستیم.
بیایید چند گام به عقب برگردیم و با یک مثال عینی شروع کنیم. آخرین باری که برای امانت گرفتن یک کتاب به کتابخانه مراجعه کردید، به چند سال پیش برمیگردد؟ سه سال؟ پنج سال؟ ده سال یا حتی بیشتر؟اگر فشارهای اقتصادی ناشی از تورم و ناهماهنگی دخلوخرج، مجالی کوتاه به شما داد، همین امروز به نزدیکترین کتابخانه محل زندگیتان بروید. چه تغییراتی در آن میبینید؟ در روزگاری که علم و فناوری هر روز پیشرفت میکند، ببینید کتابخانه و قفسههایش چقدر نسبت به آخرین باری که به آنجا مراجعه کردید، تغییر کردهاند. اگر امکان ورود به مخزن کتابخانه را داشتید، آنجا کتابی بردارید و دستی روی آن بکشید. ببینید چه حجم از گردوغبار روی کتابها نشسته است. از مسئول کتابخانه بپرسید آخرین بار چه زمانی مخزن کتاب بهروزرسانی شده است؟ کمی که گفتوگوهایتان صمیمیتر شد، درباره میزان بودجه اختصاصیافته به کتابخانه هم سؤال کنید. احتمالاً پاسخهای جالبی می شنوید.البته در این میان، مسئله دیگری هم وجود دارد. وقتی شاعران و نویسندگان ما به دلیل گرانی کاغذ و حمایتهای ناچیز، برای انتشار آثارشان با دشواریهای جدی روبهرو هستند و با انتشار کتابهایشان قهر کرده اند، چطور میتوان انتظار داشت قفسه کتابخانهها همواره با آثار تازه و متنوع بهروز شوند؟ وضعیت اقتصادی نشر و کمبود حمایت از تولید آثار تألیفی، بیتردید بر محتوای قفسههای کتابخانهها نیز تأثیر میگذارد.
شاید از خودتان بپرسید دلیل این رفتوآمد میان موضوعات مختلف در این یادداشت چیست؟ مهمترین دلیلش آغاز سیوچهارمین دوره هفته کتاب از ۲۳ تا ۳۰ آبانماه با شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» است؛ هفتهای که قرار است بار دیگر شاهد برگزاری برنامههایی باشیم که بسیاری از آنها شباهت زیادی به دورههای گذشته دارند. کتابخانهها هم که باید یکی از مهمترین ویترینهای کتاب و کتابخوانی باشند، همچنان با همان شیوههای قدیمی به کار خود ادامه میدهند.
بگذارید آب پاکی را روی دستتان بریزم. تا زمانی که بزرگترین ساختارشکنی و نوآوری برخی مسئولان کتابخانهها و حوزه کتابخوانی، بار زدن تعدادی کتاب پشت یک کامیون و انتقال آنها از شهری به شهر دیگر باشد، آن هم فقط برای چند روز در هفته کتاب، نباید منتظر اتفاق تازهای باشیم.
همه اینها را گفتم تا این نکته را بگویم؛«چه زمانی قرار است کتابخانهها در شیوه ارائه کتاب و خدمات فرهنگی خود تجدیدنظر کنند و اتفاق تازهای را رقم بزنند تا مردم دوباره با کتاب و خانه های کتاب آشتی کنند؟»
یکی از کتاب خوانهایی که همین چند روز پیش با او گفت و گو می کردم، با عصبانیت می گفت:« وقتی کتابخانه ها تا این اندازه خلوت و کمتحرک شدهاند و نشانهای از تغییر جدی در شیوه فعالیتشان دیده نمیشود و مسئولانش هم به برگزاری برنامه های تکراری دلخوشاند آیا بهتر نیست درباره تغییر کاربری این مکان ها فکر کنیم؟ تغییر کاربری که فعالیتهای فرهنگی آن متناسب با نیاز نسل جدید باشد».
10 صفحه اول
پربازدیدترین اخبار
اخبار برگزیده


