ملک عبدا... هم‌سفره نتانیاهو

پادشاه اردن  در حالی از بحران انسانی در غزه سخن می‌گوید که پاسخ‌های مبهمش به ترامپ از پذیرش تلویحی طرح‌های واشنگتن حکایت دارد

نویسنده: فاطمه ملک زاده

مترجم:

 
​​​​​​​
نشست خبری مشترک عبدا... دوم، پادشاه اردن و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بار دیگر تناقض‌های آشکار سیاست‌های امان در قبال مسئله فلسطین را به نمایش گذاشت. عبدا... دوم در ظاهر با اسکان آوارگان فلسطینی در کشورش مخالفت کرد، اما اظهارات کلی و مبهم وی نشان داد که اردن به‌دنبال هم‌سویی ضمنی با سیاست‌های آمریکاست. وی ضمن تأکید بر «لزوم رسیدگی به بحران انسانی در غزه»، هیچ راهکاری جز پذیرش طرح‌های آمریکایی-صهیونیستی ارائه نداد. این موضع‌گیری، در کنار وابستگی عمیق اقتصادی اردن به کمک‌های آمریکا، از آمادگی این کشور برای عقب‌نشینی تدریجی از موضع رسمی خود حکایت دارد.
فشارهای آمریکا و پذیرش تلویحی اردن
ترامپ در این نشست به صراحت از عبدا... دوم خواست تا اسکان فلسطینیان در خاک اردن را بپذیرد. وی تأکید کرد که «زمین‌هایی در اردن و مصر وجود دارد که فلسطینیان می‌توانند در آن زندگی کنند». این پیشنهاد که بخشی از پروژه بزرگ‌تر آمریکایی-اسرائیلی برای تغییر ترکیب جمعیتی فلسطین است، با پاسخ‌های دیپلماتیک اما غیرشفاف عبدا... دوم همراه شد. در عین حال، ترامپ اعلام کرد که آمریکا به‌دنبال کنترل نوار غزه و تبدیل آن به «مرواریدی در منطقه» است؛ عبارتی که نشان‌دهنده تلاش برای تغییر حاکمیت غزه پس از اخراج ساکنان آن است. این موضع‌گیری که بدون مخالفت صریح از سوی پادشاه اردن همراه شد، ثابت می‌کند که امان به‌طور غیرمستقیم در حال تسهیل این طرح است.
اهداف واقعی واشنگتن؛ تسلط بر غزه و تضعیف مقاومت
سیاست آمریکا در قبال فلسطین، در وهله نخست بر اخراج تدریجی فلسطینیان و از میان بردن هویت سیاسی و جمعیتی آن‌ها متمرکز است. ترامپ با تأکید بر امکان توافق با مصر و اردن، عملاً تلاش دارد تا این کشورها را به پذیرش آوارگان فلسطینی وادار کند. در همین راستا، اعلام آمادگی برای مدیریت غزه نشان می‌دهد که واشنگتن به‌دنبال ایجاد یک دولت دست‌نشانده در این منطقه است. در واقع، این سیاست‌ها به‌منظور تسلط بر فلسطین و تضعیف گروه‌های مقاومت طراحی شده‌اند، چرا که با پراکنده شدن فلسطینیان، امکان سازمان‌دهی مقاومت به حداقل خواهد رسید.
همدستی پنهان امّان با پروژه‌های صهیونیستی
اردن در سال‌های اخیر، هرچند در ظاهر مخالفت‌هایی با طرح‌های صهیونیستی داشته، اما در عمل، سیاستی همراه و مصلحت‌جویانه در پیش گرفته است. عبدا... دوم با تأکید بر مخالفت با جابه‌جایی فلسطینیان، تلاش دارد خود را به‌عنوان مدافع حقوق آن‌ها نشان دهد اما در عین حال، هیچ اقدام عملی برای جلوگیری از طرح‌های اسرائیل و آمریکا انجام نمی‌دهد. این دوگانگی، از وابستگی شدید اردن به کمک‌های مالی آمریکا و فشارهای سیاسی غرب نشئت می‌گیرد. امان می‌داند که مخالفت صریح با طرح‌های آمریکا، می‌تواند به کاهش حمایت‌های مالی و سیاسی از این کشور منجر شود؛ بنابراین، در عمل به سیاست‌های واشنگتن تن داده و تنها در سطح رسانه‌ای مواضعی محافظه‌کارانه اتخاذ می‌کند.
طرح بازسازی غزه؛ پروژه مدیریت بحران آمریکا و اردن
در حالی که حملات اسرائیل به غزه همچنان ادامه دارد، آمریکا و متحدان منطقه‌ای آن به‌دنبال مدیریت بحران به نفع خود هستند. طرح بازسازی غزه که از سوی مصر و اردن مطرح شده، بیش از آن که به نفع فلسطینیان باشد، در راستای اهداف واشنگتن طراحی شده است. قاهره و امان، با تأکید بر «جابه‌جا نشدن جمعیت»، در واقع به‌دنبال حفظ وضع موجود و جلوگیری از تغییر توازن قوا در منطقه هستند. این موضع‌گیری، در عین حال که به ظاهر مخالفت با طرح اخراج فلسطینیان را نشان می‌دهد اما در عمل، تضمینی برای بقای حقوق فلسطینیان ارائه نمی‌دهد. سیاست‌های این دو کشور، در هماهنگی با برنامه‌های آمریکا، بیشتر به مدیریت بحران شباهت دارد تا تلاش برای حل واقعی آن.
سرنوشت فلسطینیان در سایه خیانت کشورهای عربی
در شرایطی که فلسطینیان تحت محاصره و حملات گسترده اسرائیل قرار دارند، همراهی برخی کشورهای عربی با سیاست‌های آمریکا، وضعیت آن‌ها را بیش از پیش وخیم کرده است. اردن که روزگاری مدعی حمایت از فلسطینیان بود، اکنون در عمل به یک بازیگر منفعل در معادلات منطقه تبدیل شده است. همکاری پنهان این کشور با پروژه‌های آمریکایی-صهیونیستی، نه‌تنها خیانتی آشکار به آرمان فلسطین است، بلکه پیامدهای خطرناکی برای کل منطقه خواهد داشت. سکوت و مماشات کشورهای عربی، زمینه‌ساز تداوم اشغالگری و توسعه‌طلبی اسرائیل خواهد شد و در نهایت، زمینه‌ساز جنگ‌های جدیدی در منطقه خواهد بود.
راهبرد آمریکا و اردن برای حذف فلسطین
نشست اخیر ترامپ و عبدا... دوم، نشان داد که اردن به‌عنوان هم‌پیمان منطقه‌ای آمریکا، در حال ایفای نقشی اساسی در پیشبرد سیاست‌های ضد فلسطینی واشنگتن است. مواضع دوگانه عبدا... دوم، وابستگی اقتصادی امان به غرب و تلاش‌های پشت‌پرده برای همراهی با طرح‌های آمریکایی، همه و همه بیانگر آن است که اردن نمی‌خواهد در مقابل فشارهای آمریکا ایستادگی کند. در شرایطی که اسرائیل به‌دنبال تغییر ترکیب جمعیتی فلسطین است، همکاری ضمنی کشورهای عربی، به‌ویژه اردن، این پروژه را تسهیل خواهد کرد. در نهایت، این سیاست‌ها نه‌تنها مسئله فلسطین را حل نخواهد کرد، بلکه بحران‌های جدیدی را در منطقه ایجاد خواهد کرد که زمینه‌ساز درگیری‌های طولانی‌مدت خواهد شد.
10 صفحه اول