سنگکی‌های تهران در قرق بجستانی‌ها!

روایتی از مهاجرت جوانان بجستانی که از تنورهای شهر خود به نانوایی‌ها و اتحادیه پایتخت رسیدند

نویسنده: قربانیان

مترجم:

 اگر پای صحبت از نان سنگک در تهران به میان بیاید، نام بجستان را نمی‌توان نادیده گرفت؛ شهرستانی کوچک در خراسان رضوی که رد پای اهالی آن در نانوایی‌های سنگک پایتخت، بسیار پررنگ است. از حدود هزار و ۱۵۰ نانوایی سنگک در تهران، بر اساس برآوردهای صنفی، بیش از ۷۰ درصد توسط بجستانی‌ها اداره می‌شود؛ جالب‌تر این که هر پنج عضو اتحادیه نانوایان سنگک تهران نیز بجستانی هستند؛ آماری که نشان می‌دهد مهاجرت اهالی این شهرستان به پایتخت فقط یک جابه‌جایی شغلی نبوده و به مرور به یک شبکه گسترده و ریشه‌دار در صنف سنگک تبدیل شده است.
بجستان شهرستانی صنعتی نیست و محدودیت فرصت‌های شغلی، در کنار دشواری‌های کشاورزی و کاهش منابع آب، بسیاری از جوانان این منطقه را در سال‌های گذشته راهی شهرهای بزرگ کرده است. اما برای تعداد قابل توجهی از آنان، مقصد مشخص بوده؛ تهران و تنورهای داغ نانوایی‌های سنگک. مهارتی که شاید روزگاری تنها راهی برای پیدا کردن شغل و تأمین معاش بود، به مرور نسل به نسل منتقل شد و امروز بسیاری از بجستانی‌ها نه فقط به عنوان کارگر، بلکه به عنوان صاحب نانوایی و فعال اقتصادی در این صنف شناخته می‌شوند.
نان سنگک؛ بخشی از فرهنگ و هویت سفره ایرانی
به گزارش خراسان، رئیس اتحادیه نانوایان سنگک تهران، یکی از همین چهره‌هاست؛ فردی که بیش از ۳۰ سال در بازرسی و هیئت‌مدیره اتحادیه فعالیت کرده و اکنون ریاست این اتحادیه را بر عهده دارد. محمد سلیمانی بجستانی، نان سنگک را فقط یک کالای مصرفی نمی‌داند و معتقد است این نان بخشی از فرهنگ و هویت سفره ایرانی است.
وی درباره جایگاه نان سنگک می‌گوید که این نان تنها به محصول نهایی محدود نمی‌شود، بلکه دانش شاطر، شیوه آماده‌سازی خمیر، روش پخت و ابزارهای مورد استفاده در آن نیز بخشی از این میراث است. ثبت ملی نان سنگک نیز با همین نگاه انجام شده و به گفته او، این اتفاق باید آغازی برای صیانت از مهارت‌های سنتی و انتقال آن به نسل‌های آینده باشد. رئیس اتحادیه نانوایان سنگک تهران در ادامه به مشکلات این صنف اشاره می‌کند و می‌افزاید: افزایش دستمزد نیروی انسانی، اجاره واحدهای صنفی، هزینه‌های انرژی و تأمین تجهیزات از جمله مهم‌ترین مشکلات نانوایان است. 
تنور بجستانی‌ها آن‌سوی مرزها
حضور پررنگ بجستانی‌ها در این صنف البته تنها به تهران محدود نمانده است. بسیاری از نانوایان مهاجر پس از سال‌ها کارگری، صاحب نانوایی شده‌اند و برخی نیز در دیگر شهرها و حتی خارج از کشور سرمایه‌گذاری کرده‌اند. به این ترتیب، مهارتی که روزگاری برای فرار از بیکاری آموخته شد، امروز برای بخشی از بجستانی‌ها به سرمایه‌ای اقتصادی تبدیل شده است.
10 صفحه اول