​​​​​​​
در بسیاری از شهرها، جلسه‌ها و انجمن‌های ادبی فراوانی وجود دارد که به صورت هفتگی یا ماهانه و برخی با حمایت سازمان‌های دولتی و البته جلسه‌هایی هم در منازل شخصی و... برگزار می‌شود. در این میان بعضی از این جلسه‌ها، تاریخچه‌ و پیشینه‌‌ای دارند که گاهی نام آن‌ها، یادآور بزرگان، جنبش‎ها و جریان‎های ادبی است. مشهد، تهران، رشت، اصفهان، شیراز و تبریز از جمله شهرهایی است که می‎شود ردپای این‌گونه انجمن‌ها را در آن‌ها جست؛ برخی از این انجمن‌های دیرپا هنوز هم به همت شاعران با همان نام گذشته برگزار می‎شود، مانند انجمن قهرمان در مشهد. 
در یک نگاه کلی اگر بخواهیم مقایسه‌ای بین انجمن‌های ادبی  دیروز و امروز داشته باشیم، گذشته از برخی تفاوت‌ها، باید روی یک تفاوت جدی انگشت بگذاریم. این تفاوت را می‌توان با مرور در نام‎هایی دید که میان شرکت‎کنندگان آن و حتی بانیان آن وجود دارد. امروز وقتی به شناسنامۀ این انجمن‌ها و حاضران در آن می‌نگریم، می‌بینیم بسیاری از بزرگان ادبی، استادان دانشگاه، پژوهشگران حوزۀ ادبیات و شاعران نامبردار، به این انجمن‎ها رفت‌وآمد داشته‎اند.
خروجی انجمن های ادبی گذشته؛ از مقالات تا مجله سخن 
این نام‌ها که با انجمن‌های ادبی گره خورده است، نشان از پختگی و علمی بودن این انجمن‌ها هم دارد. کیست که با ادبیات آشنا باشد و این نام‌ها را که با انجمن‌های ادبی مراوده داشته‎ا‎ند، نشناسد: ملک‌الشعرا بهار، سعید نفیسی، علی‌اکبر دهخدا، محمود افشار، رشید یاسمی، محمود فرخ، زریاب خویی،  اخوان ثالث، شفیعی کدکنی، مجتبی مینوی، پرویز ناتل خانلری، غلامحسین یوسفی، علی اکبر فیاض، گلچین معانی، شهریار، زرین‎کوب و.... هر کدام از این نام‌ها خود نشان از قله‌های ادبی این سرزمین است و حضور مداوم و گاه‌گاه اینان در انجمن‌های ادبی رونقی برای این انجمن‌ها بوده است. 
حال نکتۀ مهم دیگر این است که حضور بزرگان در محافل ادبی، موجب شده بود، بعد علمی و پژوهشی به انجمن‎ها افزوده شود. شاید بتوان گفت نقطۀ قوتی که در انجمن‎های گذشته بود که اکنون وجود ندارد، همین بعد پژوهشی و علمی است. گاهی از این انجمن‌ها کتاب‌های متعددی بیرون می‌آمد و گاهی هم پژوهش‌های ادبی و مقاله‌هایی در مجلات معتبر آن روز مانند «سخن» چاپ می‌شد.
انجمن ها رونق ادبیات معاصر
از این نظرگاه انجمن‎های ادبی دیروز اثربخشی فراوانی در مسیر شکوفایی و رونق ادبیات و شعر داشتند. هم شاعران توانایی مانند اخوان به جامعۀ شعری هدیه شد و هم آثار درخوری به چاپ رسید. در برخی از این انجمن‌ها رویکردهای مشخصی دیده می‌‍‌شد، مثلاً در انجمن زنده‌یاد فرخ، سبک خراسانی و قصیده‌سرایی رونق داشت و از جمله بزرگان قصیده‎سرایی معاصر که از اعضای جدی انجمن فرخ بود، می‌توان از زنده‎یاد احمد کمال نام برد. البته این رویکرد در انجمن سرگرد نگارنده هم وجود داشت. باید از امیری فیروزکوهی هم در این انجمن یاد کرد که از ستون‎های شعر معاصر است.
این رویکرد را در انجمن استاد قهرمان در مشهد به گونه‎ای دیگر می‎بینیم. در این انجمن رویکرد بیشتر به سمت سبک هندی بود. بنابراین، می‌بینیم که در بسیاری از این انجمن‌ها، پژوهش‌های بسیار خوبی انجام می‎شد و در تهران هم این بعد علمی در بیشتر انجمن‎ها مشهود بود. در بسیاری از این جلسه‎ها یکی از آثار کلاسیک ادبی مثلاً شاهنامه، حافظ، نظامی و... محور بود و ضمن خوانش آن در جلسه، زمینۀ پژوهش‌ها دربارۀ آن اثر هم فراهم می‌شد. 
تاثیر موثر بر نسخه شناسی و تصحیح  متون ادبی  
اگر بخواهیم به طور مشخص توضیح بیشتری بدهیم، باید از شادروان احمد گلچین معانی یاد کنیم که از نامبرداران حوزۀ ادبیات در مشهد بود و از نسخه‌شناسان بسیار توانمند سبک هندی. ایشان در نوزده سالگی به انجمن ادبی حکیم نظامی در تهران راه یافته بود و بعدها در مشهد به انجمن قهرمان و فرخ رفت. گلچین معانی به تصحیح و مقابلۀ خمسۀ نظامی اشاره می‌کند که در انجمن حکیم نظامی به مدیریت وحید دستگردی و با حضور استادان ادبیات انجام می‌شد. بعدها خود ایشان در شمار کتاب‌شناسان و نسخه‌شناسان بنام قرار گرفت.
اگر باز بخواهم نمونه‌های دیگری را فرا یاد آورم، می‌توانم از کتاب «شعر امروز خراسان» یاد کنم که نعمت میرزاده و دکتر شفیعی کدکنی کار کردند و از دل انجمن فرخ و سرگرد نگارنده بیرون آمد. مثال دیگر گلشن آزادی است که سه جلد تذکره نوشت شامل شاعران گذشته‏تر و هم‎روزگار و این اثر هم دستاوردی از دل این انجمن‎ها بود. از دل همین انجمن‌ها تصحیح برخی متون را داریم مانند تصحیح خمسۀ نظامی در جلسۀ حکیم نظامی، مصیبت‌نامۀ عطار توسط دکتر خطیب رهبر در انجمن ناصح در تهران، تصحیح دیوان صائب و یا تصحیح تذکرۀ عرفات‌العاشقین و عرصات‌العارفین زنده‎یاد صاحبکار در جلسۀ قهرمان.
آسیب انجمن های ادبی امروز وراهکار آن 
این اتفاقات ادبی نشان روشنی است از این که انجمن‎ها نباید صرفاً به شعرخوانی و نقد شعر خلاصه شود. یکی دو محفل شعری دست‎کم در هر شهر باید این سنت را احیا و راه پژوهشی و علمی را باز کند. این رویکرد امروزه در پیوند با دانشکده‎های ادبیات ممکن و میسرتر است و می‌توان پلی میان این محافل و دانشکده‎های ادبی برقرار کرد و سامان داد.