روایت رنگی «یل»  از واقعیت سیاه

نویسنده: سید کریم بابایی

مترجم:

​​​​​​​

پخش دو قسمت نخست از سریال جنایی «یل»، واکنش‌های گسترده‌ای برانگیخته، چراکه بسیاری از مخاطبان و منتقدان معتقدند این مجموعه تصویری غیرواقعی و آراسته ازدوران پهلوی ارائه می‌دهد و با اسناد تاریخی و آمارهای رسمی همخوانی ندارد.مهم ترین نکته دراین زمینه، مختصات روستای خیالی سریال به نام «پشته» است که از امکاناتی برخوردار است که برای دهه‌های پیش ازانقلاب، یک استثنا بود. پشته دراین اثر برق، آب لوله‌کشی و حتی سینمای سیار دارد و نکته عجیب‌ترآن که گویی جمعیت روستای «یل» شب‌ها درکافه جمع می‌شوند،شراب می‌نوشند،ترانه همخوانی می‌کنند،فیلم سینمایی می‌بینند و می‌رقصند! ظاهراً روستای پشته نه مسجدی دارد و نه صدای اذانی درآن شنیده می‌شود. این درحالی است که حتی فیلم‌های هالیوودی هم برای نمایش یک کشورمسلمان،حداقل یک بار صدای اذان را دراثر خود می‌گنجانند.
انتخاب‌های یادشده البته به «یل» محدود نمی‌شود و درسریال‌های خانگی دیگری چون «رهایم کن» نیزسابقه دارد. این مجموعه نیزهمین ویژگی را داشت و کوشید فضایی مرفه و نسبتاً بی‌دغدغه ازگذشته ارائه کند.
این درحالی است که آمارهای رسمی،خلاف آن را نشان می‌دهد. اسدا... علم، وزیر دربار پهلوی، درخاطرات سال 1353 خود نوشته که در آن زمان برای او مشخص شده تنها4درصد روستاهای ایران برق دارند و فقط یک درصد آن‌ها به آب آشامیدنی مطمئن دسترسی داشتند! با این حساب، سازندگان «یل»سراغ همان یک درصد روستای نسبتاً برخوردار رفته‌اند که نماینده ایران آن روزگارنیست.
فارغ ازآمارها، حتی فیلم‌های مستند پیش ازانقلاب اسلامی نیزگویای وضعیت آن دورانند‌. «تهران پایتخت ایران است» اثرتکان‌دهنده کامران شیردل مستندسازشاخص سینمای ایران که درسال 1344 تصویری عریان از فقر مطلق امکانات درحاشیه پایتخت ارائه می‌دهد؛نه درروستایی دورازمرکز، بلکه در منطقه‌ای جنوب شهر پایتخت کشور.
به نظر می‌رسد ارائه تصویر غیرواقعی ازدوران پهلوی که در«تاسیان» نیز به شکلی دیگردیده شد، همچنان درشبکه نمایش خانگی ادامه دارد. این تصویر رنگی، شاد و بدون فقرکه حدود یک دهه پیش و ازشبکه منوتو آغازشد،اکنون درتولیدات داخلی نیزبازتولید می‌شود و نکته مهم آن که سازمان صداوسیما به رغم تلاش بسیار،نتوانسته این روایت را به چالش بکشد، چراکه محصولات این سازمان به اندازه محصولات نمایش خانگی دیده نمی‌شوند.
اگرچه می‌توان گفت وظیفه اصلی یک درام داستانی، روایت تاریخ نیست، اما دراین میان آنچه اهمیت بسیاردارد، آن است که نباید استثنا، جای قاعده بنشیند و تاریخ را تحریف کند.درشرایطی که فقرگسترده، نبودامکانات اولیه و شکاف طبقاتی زیادی درآن دوران وجود داشته، بیم آن می‌رود که این تصویرنادرست ازدوران پهلوی، به تدریج درذهن ایرانیان خصوصاً نسل‌های جوان به عنوان واقعیت روشن تثبیت شود.
10 صفحه اول
پربازدیدترین اخبار