موقوفه توتونچیان شهرکاریز تایباد که روزگاری با اتکا به درآمد ۱۷ حلقه چاه وقفی، زمینه‌ساز فعالیت یکی از مهم‌ترین مراکز درمانی استان بود، امروز با پرسش‌هایی درباره سرنوشت عواید وقف و وضعیت بناهای وابسته به آن روبه‌روست. بیمارستانی که از سال ۱۳۳۶ به مردم کاریز و حتی تایباد خدمات درمانی ارائه می‌کرد، حدود سال ۱۳۶۹ از چرخه فعالیت خارج شد و اکنون ساختمان آن و یک درمانگاه دیگر متعلق به این موقوفه، به گفته اهالی، در وضعیت نامناسبی قرار دارند و در حال تبدیل شدن به یک مخروبه هستند. در چنین شرایطی، اهالی شهر کاریز خواستار شفاف‌سازی درباره درآمد چاه‌ها، نحوه نظارت بر موقوفه و تعیین تکلیف ظرفیت درمانی این مجموعه شده اند.
به گزارش خراسان، امام جمعه شهر کاریز با انتقاد از وضعیت نظارت بر موقوفه توتونچیان، خواستار شفاف‌سازی درباره درآمد ۱۷حلقه چاه وقفی، اجرای مفاد وقف‌نامه و تعیین تکلیف ساختمان مورد بحث شد. مولانا خواجه اسماعیلی با اشاره به پیشینه این موقوفه اظهار کرد که مرحوم توتونچیان در سال‌های گذشته، ۱۷حلقه چاه را با هدف تأمین هزینه‌های درمانی مردم کاریز وقف کرده بود تا درآمد آن در مسیر خدمت‌رسانی به مردم منطقه هزینه شود.
وی با ابراز تأسف از تعطیلی بیمارستان قدیمی کاریز و انتقال تجهیزات آن، بر ضرورت احیای خدمات درمانی در منطقه تأکید کرد و پیشنهاد داد تا زمان راه‌اندازی درمانگاه شبانه‌روزی، از ساختمان موجود برای ارائه خدمات پزشکی، دست‌کم در ساعات روز، استفاده شود.
​​​​​​​
هم اکنون 10 حلقه چاه فعال است
در ادامه پیگیری‌ها درباره وضعیت موقوفه توتونچیان، رئیس اداره اوقاف و امور خیریه تایباد از فعالیت ۱۰حلقه چاه متعلق به این موقوفه خبر داد و گفت: این چاه‌ها در اختیار مستأجران قرار دارد و برای ۹ حلقه، قرارداد اجاره در سامانه جامع اوقاف ثبت شده است. به گفته دادمحمدی، درباره یک حلقه چاه نیز به دلیل تصرف آن، شکایت تنظیم شده است و موضوع از طریق مراجع قضایی پیگیری می‌شود. وی درباره چاه‌های بایر موقوفه توضیحی ارائه نکرد.
وی با اشاره به تغییر وضعیت مدیریت موقوفه پس از فوت متولی اظهار کرد: پس از فوت متولی، مدیریت موقوفه مطابق قانون به اداره اوقاف واگذار شد و این اداره تعیین تکلیف قراردادهای چاه‌ها و املاک موقوفه را در دستورکار قرار داد. به گفته وی، قراردادهای اجاره چاه‌ها تنظیم شده و برای پیگیری موارد تضییع حقوق موقوفه نیز اقدامات قانونی انجام شده است.

اختلاف بر سر ساختمان بیمارستان 
رئیس اداره اوقاف تایباد درباره وضعیت ساختمان بیمارستان کاریز نیز اظهار کرد: این ساختمان از شهریور ۱۳۸۲ و در زمان حیات متولی، در تصرف شهرداری کاریز قرار داشته است. به گفته وی، متولی وقت با اجاره سه‌ساله ساختمان بر مبنای نرخ کارشناسی موافقت کرده بود، اما با توجه به این‌که نیت واقف ارائه خدمات درمانی بوده، اداره اوقاف خواستار تخلیه ملک برای استفاده در مسیر تعیین‌شده در وقف‌نامه شده است.
دادمحمدی افزود: اخطارهای کتبی متولی برای تخلیه ساختمان در پرونده موقوفه موجود است، اما این درخواست‌ها مورد توجه قرار نگرفته و بابت اجاره‌بهای ساختمان نیز مبلغی پرداخت نشده است.
پیگیری برای احیای درمانگاه
رئیس اداره اوقاف تایباد با اشاره به اقدامات انجام‌شده پس از انتقال مدیریت موقوفه به این اداره گفت: عواید سال جاری، مطابق قراردادهای تنظیم‌شده، وصول شده و بخشی از این درآمدها به تعمیرات ساختمان درمانگاه اختصاص یافته است. به گفته وی، راه‌اندازی دوباره درمانگاه در حال پیگیری است و اداره اوقاف برای همکاری با افراد توانمند و متخصص در حوزه درمان، با هدف ارائه خدمات به مردم کاریز، آمادگی دارد.
دادمحمدی ادامه داد: در زمان حضور متولی، مطابق وقف‌نامه باید ناظری از میان اهل تشیع و اهل تسنن تعیین می‌شد، اما اکنون که مدیریت موقوفه در اختیار سازمان اوقاف قرار دارد، براساس قوانین و مقررات این سازمان، تعیین چنین ناظرانی ضرورت ندارد.
اداره اوقاف از ثبت قراردادهای اجاره، پیگیری حقوقی برخی موارد، وصول عواید سال جاری و اختصاص بخشی از آن به تعمیر درمانگاه خبر می‌دهد؛ با این حال، زمان راه‌اندازی درمانگاه و سرنوشت نهایی ساختمان بیمارستان کاریز همچنان در توضیحات ارائه‌شده، روشن نشده است. انتظار مردم کاریز این است که با اجرای دقیق نیت واقف، این موقوفه بار دیگر در مسیر اصلی خود قرار گیرد؛ مسیری که هدف آن، خدمت‌رسانی به مردم و تأمین نیازهای درمانی منطقه است.