تخم مرغ، شانه به شانه مرغ

قیمت هر عدد تخم مرغ به 22 تا 25 هزار تومان در بازار مشهد رسید

نویسنده: مسعود حمیدی

مترجم:

قیمت تخم‌مرغ در بازار مشهد طی هفته‌های اخیر وارد مسیر صعودی بی‌وقفه‌ای شده و حالا هر عدد تخم‌مرغ در خرده‌فروشی‌ها بین ۲۲ تا ۲۵هزار تومان و هر کیلوگرم آن حدود ۳۵۰ هزار تومان قیمت‌گذاری می‌شود؛ ارقامی که به معنای سه برابر شدن قیمت این محصول نسبت به سال گذشته است. با این قیمت‌ها، تخم‌مرغ که همواره یکی از ارزان‌ترین منابع تأمین پروتئین خانوارها به شمار می‌رفت، امروز شانه به شانه مرغ در حال رکوردشکنی قیمتی است. این افزایش قیمت در حالی رخ می‌دهد که آمارهای رسمی مرکز آمار ایران از تورم سنگین تولید تخم‌مرغ در تابستان حکایت دارد و با توجه به جهش قیمت‌های بازار در پاییز، به نظر می‌رسد آمار تورم تولید در فصل پاییز نیز با افزایش قابل‌توجهی همراه شود.

​​​​​​​
بررسی روند بازار نشان می‌دهد قیمت تخم‌مرغ تا اواخر تابستان امسال عمدتاً در محدوده هر کیلوگرم ۲۰۰ تا 250 هزار تومان قرار داشت اما طی یک ماه گذشته، روند افزایش قیمت شتاب گرفته و بدون توقف ادامه یافته است. اکنون قیمت هر کیلوگرم تخم‌مرغ به حدود ۳۵۰هزار تومان رسیده است؛ یعنی حتی نسبت به سقف قیمتی ۲۵۰هزار تومانی اواخر تابستان نیز ۴۰ درصد افزایش داشته است. مقایسه قیمت فعلی با نرخ حدود ۲۰۰هزار تومانی نیز رشد ۷۵ درصدی را نشان می‌دهد.
داده های مرکز آمار ایران از شاخص قیمت تولیدکننده محصولات مرغداری‌های صنعتی در تابستان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد، فشار هزینه‌ای و قیمتی در این بخش به سطح کم‌سابقه‌ای رسیده است. بر اساس این گزارش، تورم نقطه‌به‌نقطه تولید تخم‌مرغ خوراکی در تابستان به ۲۲۷.۵ درصد رسیده؛ به این معنا که قیمت دریافتی تولیدکنندگان این محصول نسبت به تابستان سال گذشته ۲۲۷.۵ درصد افزایش داشته است. تورم فصلی این محصول نیز ۵۵.۷ درصد و تورم سالانه آن ۱۵۱.۶ درصد ثبت شده است.
تورم 251 درصدی تولید در استان
در صدر استان ها

اما وضعیت خراسان رضوی در آمارهای مرکز آمار ایران حتی قابل‌توجه‌تر است. بر اساس جدول استانی شاخص قیمت تولیدکننده محصولات مرغداری‌های صنعتی، شاخص کل قیمت تولیدکننده در استان در تابستان امسال به ۱۰۱۶.۱ رسیده است؛ در حالی که این رقم برای کل کشور ۹۷۷.۸ بوده است. مهم‌تر از آن، تورم سالانه تولید محصولات مرغداری صنعتی در خراسان رضوی به ۲۵۱ درصد رسیده که بالاترین نرخ در میان استان‌های کشور است. پس از خراسان رضوی، کردستان با ۲۴۹.۵ درصد، سیستان و بلوچستان با ۲۴۷.۲ درصد و خراسان جنوبی با ۲۴۳ درصد قرار دارند.
از سوی دیگر، تورم نقطه‌به‌نقطه محصولات مرغداری صنعتی استان ۱۷۳.۴ درصد ثبت شده که ۴۷.۳ واحد درصد بالاتر از متوسط کشوری، یعنی ۱۲۶.۱ درصد است.
داده های مرکز آمار ایران مربوط به تابستان ۱۴۰۵ است؛ فصلی که قیمت بازار تخم‌مرغ در مشهد هنوز عمدتاً در محدوده ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار تومان قرار داشت. اکنون که قیمت هر کیلوگرم به حدود ۳۵۰هزار تومان رسیده، احتمالاً تصویر تورم تولید و بازار در آمارهای پاییز متفاوت خواهد بود. البته قیمت خرده‌فروشی بازار مستقیماً معادل شاخص قیمت تولیدکننده نیست، اما این فاصله زمانی و جهش قیمت مشاهده‌شده، ضرورت بررسی دقیق‌تر وضعیت تولید و عرضه را نشان می‌دهد.
نبود حمایت و سبد تنظیم بازار تخم مرغ
از زمستان سال گذشته و همزمان با حذف ارز ۲۸هزار و ۵۰۰ تومانی واردات نهاده‌های دامی، فشار هزینه‌ای بر واحدهای مرغداری افزایش یافت. رشد قیمت نهاده‌ها و دشواری‌های تأمین و واردات آن‌ها از جمله عواملی است که فعالان این صنعت برای توضیح افزایش قیمت محصولات طیور به آن اشاره می‌کنند. در صنعت تخم‌گذار، افزایش هزینه خوراک، نگهداری گله و سایر هزینه‌های جانبی، مستقیماً بر اقتصاد واحدهای تولیدی اثر می‌گذارد. با این حال، مسئله تنها افزایش هزینه تولید نیست. یکی از تفاوت‌های مهم بازار تخم‌مرغ با مرغ، نبود سازوکار خرید تضمینی مشابه برای این محصول است. در نتیجه، هنگامی که بازار با کمبود عرضه و افزایش قیمت مواجه می‌شود، امکان اتکای سریع به ذخایر خرید تضمینی و توزیع گسترده تخم‌مرغ تنظیم بازاری محدودتر خواهد بود. این موضوع می‌تواند مدیریت بازار را در دوره‌های جهش قیمت دشوارتر کند.
 هشدار درباره کاهش گله مرغ تخم‌گذار
موضوع نگران‌کننده دیگر، هشدارهای قبلی مرغداران درباره کاهش تعداد گله‌های مرغ تخم‌گذار در استان است. به گفته فعالان این بخش، افزایش هزینه‌های تولید و هزینه‌های جانبی، ادامه فعالیت برخی واحدها را دشوار کرده و در چنین شرایطی بخشی از مرغداران به کشتار مرغ‌های مادر و کاهش گله روی می‌آورند.
 کاهش ظرفیت تولید در صورت تداوم این روند، می‌تواند در ماه‌های بعد نیز بر میزان عرضه تخم‌مرغ اثر بگذارد و فشار بیشتری بر بازار وارد کند و تخم مرغی که تا امروز جایگزینی اقتصادی برای تامین پروتئین سفره خانوارها بوده با این روند به جمع حذف شدگان سفره مردم اضافه خواهد شد.
10 صفحه اول