خراسان رضوی در حالی با یکی از جدی‌ترین چالش‌های آبی سال‌های اخیر دست‌وپنجه نرم می‌کند که وضعیت سدها، افت منابع آب زیرزمینی و گسترش فرونشست زمین، ضرورت توجه به هر نشانه‌ای از تغییر شرایط اقلیمی را دوچندان کرده است. 
​​​​​​​
فقط 4 درصد ظرفیت سدها آب دارد!
بر اساس آمارهای ارائه‌شده، سدهای استان تنها حدود ۸۰ میلیون مترمکعب آب ذخیره دارند؛ رقمی که در مقایسه با ظرفیت 1.4 میلیارد مترمکعبی مخازن، به معنای پرشدگی حدود 4 درصدی است. البته اگر مبنای محاسبه، آمار دیگری از ظرفیت قابل استفاده مخازن باشد، این نسبت باید با داده‌های رسمی تطبیق داده شود.
در کنار این وضعیت، کسری مخزن آبخوان‌های استان بیش از یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون مترمکعب ارزیابی می شود و حدود ۸۰ درصد آب مورد نیاز نیز از منابع زیرزمینی تأمین می‌شود؛ وابستگی سنگینی که فشار بر آبخوان‌ها را تشدید کرده است. تداوم برداشت بیش از ظرفیت تجدیدپذیری منابع، علاوه بر کاهش سطح آب زیرزمینی، خطر فرونشست زمین و خسارت‌های بلندمدت به زیرساخت‌ها و اراضی را افزایش می‌دهد طوری که در برخی دشت ها افت به یک متر در سال هم رسیده است.
 در چنین شرایطی، توجه‌ها به پدیده اقلیمی «ال‌نینو» و احتمال تأثیر آن بر بارش‌های سال آبی جاری جلب شده است؛ پدیده‌ای که می‌تواند الگوهای گردش جو و توزیع بارش را در بخش‌هایی از جهان تغییر دهد، اما اثر آن در همه مناطق یکسان نیست.

ال‌نینو چه برنامه ای برای خراسان رضوی دارد؟
ال‌نینو به گرم‌تر شدن غیرمعمول سطح آب در بخش‌هایی از اقیانوس آرام استوایی گفته می‌شود. این تغییر دمایی می‌تواند بر الگوهای بزرگ‌مقیاس جو اثر بگذارد و در برخی مناطق، احتمال وقوع شرایط مرطوب‌تر یا خشک‌تر را تغییر دهد. با این حال، ارتباط میان ال‌نینو و بارش در ایران، به‌ویژه در شمال‌شرق کشور، مستقیم و قطعی نیست.
بنابراین، حتی اگر در سال جاری شرایط ال‌نینویی برقرار باشد یا پیش‌بینی‌ها از تقویت آن حکایت کنند، نمی‌توان صرفاً بر این اساس ورود سامانه‌های بارشی مؤثر به خراسان رضوی یا افزایش چشمگیر بارندگی استان را نتیجه گرفت. برای ارزیابی واقع‌بینانه، باید پیش‌بینی‌های فصلی سازمان هواشناسی، وضعیت دمای سطح اقیانوس‌ها و الگوهای گردش جو در منطقه به‌طور همزمان بررسی شوند. نکته کلیدی آن است که پیش‌بینی وقوع ال‌نینو با پیش‌بینی قطعی بارش در خراسان رضوی تفاوت دارد. حتی افزایش احتمال بارش نیز به معنای تضمین بارندگی کافی، گسترده و مؤثر برای جبران کمبود منابع آب نیست. با این حال باید امیدوار بود که پدیده ال نینو بتواند کمبود و کم کاری مدیریت منابع آب استان را هرچند درصدی محدود جبران و فرصتی برای نفس کشیدن آبخوان های بحران زده استان و به خصوص مشهد فراهم کند.