دارو دردوقدمی نقطه جوش
وضعیت نگران کننده کمبود وگرانی دارو وتجهیزات پزشکی، موضوع را به نشستی با حضورارکان سلامت با رئیس مجلس کشاند. ما موضوع را با روح الامینی، نماینده مجلس کالبدشکافی کردیمنویسنده: صادق غفوریان
مترجم:
درروزهایی که تنگناهای اقتصادی ونا اطمینانی‌ها، سطح تاب‌آوری عمومی را درشرایط ویژه ای قرار داده، حوزه سلامت و درمان کشوربه نقطه جوش نزدیک می‌شود. گرانی سرسام‌آوراقلام دارویی و کمیاب‌شدن ملزومات پزشکی، دیگریک دغدغه فصلی یا اختلال مقطعی نیست؛ بلکه هشداری آشکار درباره خروج درمان ازتوان اقتصادی طبقات ضعیف وحتی متوسط جامعه است. ابعاد نگران‌کننده این چالش، ارکان تصمیم‌گیری را به تشکیل جلسه‌ای با حضوررئیس مجلس واداشت؛ نشستی میان وزیر بهداشت، مدیران سازمان غذا و دارو ورئیس کمیسیون بهداشت مجلس با قالیباف که بخشی ازگزارش های ارائه شده دراین جلسه به روایت رئیس کمیسیون بهداشت، پرده ازیک بحران برداشت.
تحریم یا چالش مدیریت
اگرچه همواره محدودیت‌های بین‌المللی به‌عنوان متهم ردیف اول التهابات اقتصادی معرفی می‌شود، اما لحن صریح نمایندگان نشان می دهد همیشه مشکل این نیست. حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت ودرمان مجلس، با هشداری جدی نسبت به وضعیت وخیم دارو وتجهیزات پزشکی، خط بطلانی بربهانه‌تراشی‌ها کشید و صراحتاً اعلام کرد: «ما تحریم هستیم و همه این را می‌دانیم، اما مشکل فقط تحریم نیست. ارزداده شده است، ولی متأسفانه مقدارزیادی ازمشکلات به مدیریت‌ها وتضاد منافع برمی‌گردد. باید ازوزیر بهداشت برای تلاش‌هایش دردوران جنگ تشکرکنم، اما درحوزه دارو، غذا و تجهیزات پزشکی، متأسفانه شاهد تضاد منافع هستیم.»
اوهمچنین با تأکید براین که نمی‌توان کشوررا با ساختارهای کهنه اداره کرد، گفته است: «ما نمی‌توانیم با دستگاه‌های ۱۰ تا ۲۰ سال پیش کشوررا اداره کنیم؛ قبلاً خیرین با یک میلیارد تومان یک دستگاه MRI می‌خریدند، اما الان فقط یک قطعه کوچک ازآن دستگاه ۸ میلیارد و قیمت کل دستگاه ۱۸۰ میلیارد تومان است؛ کدام دانشگاه و با کدام بودجه می‌تواند این هزینه را پرداخت کند؟»
درد بزرگ بیماران خاص
رئیس کمیسیون بهداشت زنگ خطر را درباره بیماران صعب‌العلاج نیز به صدا درآورد وتأکید کرد: «صندوقی که برای تأمین مالی دارو برای بیماران خاص درنظرگرفته شده، شاید تنها ۱۰درصد نیازاین بیماران را پوشش دهد، درحالی که قیمت داروها به قدری افزایش یافته که بیماران سرطانی نمی‌توانند هزینه آن را بپردازند و برخی حتی درمان خود را رها کرده‌اند و حتی بیماران دیابتی نیزبا مشکل مواجه شده‌اند.»
احتمال کمبودسازی مهندسی‌شده
مجلس معتقد است هیچ‌گونه کاستی تقنینی برای بهبود اوضاع سلامت وجود ندارد. دکترسیدجلیل میرمحمدی میبدی، عضو هیئت‌رئیسه مجلس نیز با به چالش کشیدن مبانی توجیهی افزایش مکررنرخ داروها، برنبود شفافیت درساختارهزینه‌ای دست گذاشت وحتی شائبه ایجاد کمبودهای هدفمند به‌قصد اخذ مجوزهای گرانی را مطرح ساخت؛ موضوعی که ضرورت ورود کمیته‌ای نظارتی ظرف مهلتی یک‌هفته‌ای را برای شفاف‌سازی بهای تمام‌شده اقلام درمانی اجتناب‌ناپذیرکرده است.
ریشه‌های چندلایه یک بحران
برای دستیابی به تصویری دقیق‌ترازآنچه درخطوط مقدم تولید دارومی‌گذرد، ابعاد این موضوع نیازمند واکاوی کارشناسی است. دراین زمینه ما عصرروزگذشته به سراغ یک نماینده داروساز، دکتر عبدالحسین روح‌الامینی،عضوکمیسیون برنامه و بودجه رفتیم.به باوراو، گرچه موج تازه فشارهای بین‌المللی و گره‌های کور درمبادلات ارزی مسبوق به سابقه است، اما اخیراً چالش‌های تازه‌تری ازجنس محاصره وتنگناهای شدید ترابری و لجستیک هوایی و دریایی، مسیر ورود ملزومات درمانی را باریک‌ترازهمیشه کرده است.
روح‌الامینی با گوشزد کردن وابستگی حیاتی کارخانجات داروسازی یادآورمی‌شود که بیش از نیمی از مواد اولیه سنتز دارو مستلزم واردات مستقیم است. تأمین وانتقال این حجم ازنهاده‌ها تا رسیدن به خط تولید و چرخه پخش، نیازمند شریان‌های مالی پرقدرت و روان است؛ شریان‌هایی که اکنون دچارگرفتگی مفرط شده‌اند. جهش نرخ ارز از یک‌سوهزینه تمام‌شده را به اوج رسانده و ازسوی دیگر، تأخیرهای مزمن دربازپرداخت مطالبات کارخانجات، نقدینگی آنان را خشکانده است. ازطرفی، داروسازان برای ادامه بقا ناچار به استفاده ازتسهیلات بانکی هستند، اما سقف اعتباری این شرکت‌ها نزد شبکه بانکی مدت‌هاست به خط قرمز رسیده و نیازدارد سقف تسهیلات افزایش یابد.
این نماینده مجلس همچنین ریشه دومینوواراین بحران را درتراز مالی دولت می‌داند؛ کسری بودجه، افت عواید نفتی و ناترازی در درآمدهای مالیاتی، دولت را دربازپرداخت تعهدات خود به نهادهای بیمه‌گر ناتوان ساخته وضربه نهایی این چرخه معیوب، مستقیماً بردوش نهادهای بیمه‌ای فرود آمده است.
نقشه نجات سه‌گانه
به تعبیر روح‌الامینی، خروج از این سیاه‌چاله تنها درسایه اقدام فوری برسه محورکلیدی میسرخواهد بود:
1-تزریق ضربتی و ارتقای سطح نقدینگی به قلب صنعت داروسازی برای حفظ چرخه خرید مواد خام و استمرار خطوط تولید
2-گشایش درخطوط اعتباری بانکی و جهش درسقف وام‌ها و تسهیلات برای نجات تولیدکنندگان ازقفل اعتباری
3-احیای مالی و تقویت ساختار بیمه‌ها تا این نهادها بتوانند به‌جای عقب‌نشینی تدریجی، چتر حمایتی خود را بر سر بیماران مستأصل بگسترانند و مانع ازسرریزهزینه‌های ویرانگردرمان به جیب مردمی شوند که توان مالی‌شان به انتها رسیده است.
تن دارو و درمان نحیف است، پس...
حوزه سلامت تاب‌آوری بلاتکلیفی‌های مدیریتی را ندارد. تا زمانی که مهارتعارض منافع درارکان اجرایی و تزریق نقدینگی به تولیدکنندگان عملیاتی نشود، نگرانی بیماران کاسته نمی شود. فرصت پیشگیری از تشدید بحران دارو و تجهیزات پزشکی در گروی تصمیم‌های فوری و اراده‌ای فرادستگاهی در روزهای آینده است.
تحریم یا چالش مدیریت
اگرچه همواره محدودیت‌های بین‌المللی به‌عنوان متهم ردیف اول التهابات اقتصادی معرفی می‌شود، اما لحن صریح نمایندگان نشان می دهد همیشه مشکل این نیست. حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت ودرمان مجلس، با هشداری جدی نسبت به وضعیت وخیم دارو وتجهیزات پزشکی، خط بطلانی بربهانه‌تراشی‌ها کشید و صراحتاً اعلام کرد: «ما تحریم هستیم و همه این را می‌دانیم، اما مشکل فقط تحریم نیست. ارزداده شده است، ولی متأسفانه مقدارزیادی ازمشکلات به مدیریت‌ها وتضاد منافع برمی‌گردد. باید ازوزیر بهداشت برای تلاش‌هایش دردوران جنگ تشکرکنم، اما درحوزه دارو، غذا و تجهیزات پزشکی، متأسفانه شاهد تضاد منافع هستیم.»
اوهمچنین با تأکید براین که نمی‌توان کشوررا با ساختارهای کهنه اداره کرد، گفته است: «ما نمی‌توانیم با دستگاه‌های ۱۰ تا ۲۰ سال پیش کشوررا اداره کنیم؛ قبلاً خیرین با یک میلیارد تومان یک دستگاه MRI می‌خریدند، اما الان فقط یک قطعه کوچک ازآن دستگاه ۸ میلیارد و قیمت کل دستگاه ۱۸۰ میلیارد تومان است؛ کدام دانشگاه و با کدام بودجه می‌تواند این هزینه را پرداخت کند؟»
درد بزرگ بیماران خاص
رئیس کمیسیون بهداشت زنگ خطر را درباره بیماران صعب‌العلاج نیز به صدا درآورد وتأکید کرد: «صندوقی که برای تأمین مالی دارو برای بیماران خاص درنظرگرفته شده، شاید تنها ۱۰درصد نیازاین بیماران را پوشش دهد، درحالی که قیمت داروها به قدری افزایش یافته که بیماران سرطانی نمی‌توانند هزینه آن را بپردازند و برخی حتی درمان خود را رها کرده‌اند و حتی بیماران دیابتی نیزبا مشکل مواجه شده‌اند.»
احتمال کمبودسازی مهندسی‌شده
مجلس معتقد است هیچ‌گونه کاستی تقنینی برای بهبود اوضاع سلامت وجود ندارد. دکترسیدجلیل میرمحمدی میبدی، عضو هیئت‌رئیسه مجلس نیز با به چالش کشیدن مبانی توجیهی افزایش مکررنرخ داروها، برنبود شفافیت درساختارهزینه‌ای دست گذاشت وحتی شائبه ایجاد کمبودهای هدفمند به‌قصد اخذ مجوزهای گرانی را مطرح ساخت؛ موضوعی که ضرورت ورود کمیته‌ای نظارتی ظرف مهلتی یک‌هفته‌ای را برای شفاف‌سازی بهای تمام‌شده اقلام درمانی اجتناب‌ناپذیرکرده است.
ریشه‌های چندلایه یک بحران
برای دستیابی به تصویری دقیق‌ترازآنچه درخطوط مقدم تولید دارومی‌گذرد، ابعاد این موضوع نیازمند واکاوی کارشناسی است. دراین زمینه ما عصرروزگذشته به سراغ یک نماینده داروساز، دکتر عبدالحسین روح‌الامینی،عضوکمیسیون برنامه و بودجه رفتیم.به باوراو، گرچه موج تازه فشارهای بین‌المللی و گره‌های کور درمبادلات ارزی مسبوق به سابقه است، اما اخیراً چالش‌های تازه‌تری ازجنس محاصره وتنگناهای شدید ترابری و لجستیک هوایی و دریایی، مسیر ورود ملزومات درمانی را باریک‌ترازهمیشه کرده است.
روح‌الامینی با گوشزد کردن وابستگی حیاتی کارخانجات داروسازی یادآورمی‌شود که بیش از نیمی از مواد اولیه سنتز دارو مستلزم واردات مستقیم است. تأمین وانتقال این حجم ازنهاده‌ها تا رسیدن به خط تولید و چرخه پخش، نیازمند شریان‌های مالی پرقدرت و روان است؛ شریان‌هایی که اکنون دچارگرفتگی مفرط شده‌اند. جهش نرخ ارز از یک‌سوهزینه تمام‌شده را به اوج رسانده و ازسوی دیگر، تأخیرهای مزمن دربازپرداخت مطالبات کارخانجات، نقدینگی آنان را خشکانده است. ازطرفی، داروسازان برای ادامه بقا ناچار به استفاده ازتسهیلات بانکی هستند، اما سقف اعتباری این شرکت‌ها نزد شبکه بانکی مدت‌هاست به خط قرمز رسیده و نیازدارد سقف تسهیلات افزایش یابد.
این نماینده مجلس همچنین ریشه دومینوواراین بحران را درتراز مالی دولت می‌داند؛ کسری بودجه، افت عواید نفتی و ناترازی در درآمدهای مالیاتی، دولت را دربازپرداخت تعهدات خود به نهادهای بیمه‌گر ناتوان ساخته وضربه نهایی این چرخه معیوب، مستقیماً بردوش نهادهای بیمه‌ای فرود آمده است.
نقشه نجات سه‌گانه
به تعبیر روح‌الامینی، خروج از این سیاه‌چاله تنها درسایه اقدام فوری برسه محورکلیدی میسرخواهد بود:
1-تزریق ضربتی و ارتقای سطح نقدینگی به قلب صنعت داروسازی برای حفظ چرخه خرید مواد خام و استمرار خطوط تولید
2-گشایش درخطوط اعتباری بانکی و جهش درسقف وام‌ها و تسهیلات برای نجات تولیدکنندگان ازقفل اعتباری
3-احیای مالی و تقویت ساختار بیمه‌ها تا این نهادها بتوانند به‌جای عقب‌نشینی تدریجی، چتر حمایتی خود را بر سر بیماران مستأصل بگسترانند و مانع ازسرریزهزینه‌های ویرانگردرمان به جیب مردمی شوند که توان مالی‌شان به انتها رسیده است.
تن دارو و درمان نحیف است، پس...
حوزه سلامت تاب‌آوری بلاتکلیفی‌های مدیریتی را ندارد. تا زمانی که مهارتعارض منافع درارکان اجرایی و تزریق نقدینگی به تولیدکنندگان عملیاتی نشود، نگرانی بیماران کاسته نمی شود. فرصت پیشگیری از تشدید بحران دارو و تجهیزات پزشکی در گروی تصمیم‌های فوری و اراده‌ای فرادستگاهی در روزهای آینده است.
10 صفحه اول
