سی‌وهشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان پنج شنبه گذشته در اصفهان به کار خود پایان داد؛ رویدادی که پس از سال‌ها برگزاری در این شهر و تجربه میزبانی برخی شهرهای دیگر، امسال کوشید با نمایش فیلم‌های منتخب در هر 31 استان کشور، دامنه مخاطبان خود را گسترش دهد. جشنواره کودک و نوجوان که همواره با پرسش‌هایی درباره میزان تأثیرگذاری و ضرورت برگزاری روبه رو بوده، در دوره اخیر بازتاب رسانه‌ای بیشتری داشت و بار دیگر ظرفیت‌های سینمای کودک و نوجوان و البته چالش‌های پیش روی آن را به نمایش گذاشت.

از خبرنگاران نوجوان 
تا داوران دانش‌آموز
یکی از ویژگی‌های قابل توجه جشنواره امسال، نقش‌آفرینی پررنگ نوجوانان در بخش رسانه‌ای جشنواره بود که برای نخستین بار اتفاق می‌افتاد. نشست‌های خبری فیلم‌ها را خبرنگاران نوجوان اداره می‌کردند و پرسش‌های آنان از عوامل آثار، بخش اصلی این نشست‌ها را شکل می‌داد. کیفیت پرسش‌ها به اندازه‌ای بود که برخی سینماگران، چه در همان نشست‌ها و چه پس از آن، از سطح سؤالات ابراز رضایت کردند و حتی در مواردی آن‌ها را با پرسش‌های خبرنگاران بزرگسال مقایسه کردند! 1604 دانش‌آموز نیز که پس از تعطیلی مدرسه، حدود ساعت 14:30 با سرویس‌های ویژه به محل جشنواره می‌رسیدند تا دو سئانس فیلم تماشا کنند، در دو گروه کودک و نوجوان، آثار جشنواره را تماشا و آن‌ها را داوری کردند؛ به این شکل که پس از نمایش هر فیلم، امکان ثبت رأی در سامانه برای دانش‌آموزان فراهم می‌شد تا اثر را در سه سطح خوب، متوسط یا ضعیف ارزیابی کنند. بر اساس آماری که در آخرین روز رویداد اعلام شد، درمجموع 28 هزار و 630 دانش‌آموز به تماشای فیلم‌های جشنواره نشستند. بعد از اصفهان که طبیعی بود بیشترین تماشاگر را به جشنواره فرستاده باشد، استان‌های قم، مازندران، بوشهر، گلستان و خراسان رضوی به‌ترتیب بیشترین آمار حضور تماشاگران در سالن‌های سینما را در میان استان‌های کشور به خود اختصاص دادند و نکته قابل توجه آن که در این فهرست، نام تهران در میان شش استان نخست نبود!

خانه‌ای خارج از شهر
یکی از تغییرات مهم این دوره، انتقال محل اصلی برگزاری جشنواره از سینماهای مرکز شهر اصفهان و نزدیکی زاینده‌رود به مرکز همایش‌های بین‌المللی این شهر در خارج از شهر بود. این تغییر که باعث شد برای نخستین بار جشنواره کودک در یک محل متمرکز به عنوان خانه جشنواره برگزار شود، مشکلاتی نیز به همراه داشت؛ از جمله کیفیت پایین صدا برای اغلب تماشاگران و زاویه نامناسب پرده، برای تماشاگرانی که در طرفین سالن نشسته بودند. این معایب به کاربری اصلی این سالن برمی‌گشت که نه نمایش فیلم، بلکه برگزاری نشست‌ها و همایش‌هاست. مسئله صدا در سالن «بلک‌باکس» که برای نوجوانان در نظر گرفته شده بود، بیش از دو سالن دیگر بود.
ستاره‌های محبوب آمدند
جشنواره سی‌وهشتم بیش از ادوار قبل بازتاب رسانه‌ای پیدا کرد و یکی از دلایل آن، حضور دو فیلم «عموی بچه‌ها» با حضور عموپورنگ و «شوتینگا» با حضور عموهای فیتیله‌ای بود که به دلیل بهره‌گیری از چهره‌های آشنای تلویزیونی، توجه ویژه‌ای از سوی مخاطبان کودک جلب کردند. محبوبیت آن‌ها در فضای جشنواره نیز به خوبی قابل مشاهده بود؛ چراکه با حضور عموپورنگ، عموهای فیتیله‌ای، سروش جمشیدی، نعیمه نظام‌دوست و دیگر چهره‌های شناخته‌شده این دو اثر، شور و شوق فراوانی در میان کودکان و نوجوانان به وجود می‌آمد و بسیاری از بچه‌ها برای گرفتن عکس، سلفی و امضا اطراف این هنرمندان جمع می‌شدند و گاهی ازدحام به اندازه‌ای بود که به سختی می‌شد از میان جمعیت عبور کرد. در روزهای برگزاری جشنواره، تصاویر این استقبال به خصوص از داریوش فرضیایی و علی فروتن، شبکه‌های اجتماعی را حسابی درنوردید.

سخنرانی‌های طولانی و شور عمو پورنگ
مراسم اختتامیه جشنواره نیز که روز پنج شنبه برگزار شد، ترکیبی از بخش‌های رسمی، اهدای جوایز و برنامه‌های سرگرم‌کننده بود. در ابتدا حامد جعفری دبیر جشنواره، سخنان خود را در حدود 5/5 دقیقه و از روی متن خواند، اما پس از آن، مژده لواسانی مجری مراسم، با اشاره به طولانی بودن سخنرانی‌ها از مسئولان خواهش کرد کوتاه‌تر صحبت کنند. در این میان کوتاه‌ترین سخنرانی به رائد فریدزاده با یک دقیقه و 20 ثانیه وطولانی‌ترین آن به استاندار اصفهان با حدود 5 دقیقه و 45 ثانیه اختصاص یافت. جالب آن که سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ اعلام کرد به نفع بچه‌ها از سخنرانی صرف‌نظر می‌کند! بخش پرشور مراسم اما، اجرای عموپورنگ بود که با خواندن دو ترانه و اجرای میان‌برنامه‌ای همراه با شوخی و خاطره‌گویی، فضای سالن را تغییر داد.
این استقبال تنها به اجرای زنده محدود نبود و هر بار که تصویر عموپورنگ یا عموهای فیتیله‌ای روی نمایشگر بزرگ سالن ظاهر می‌شد، صدای تشویق و فریاد کودکان بالا می‌رفت. حتی اولین باری که تصویر عموپورنگ در خلال سخنرانی دبیر جشنواره روی نمایشگر قرار گرفت، واکنش تماشاگران چنان بود که در ادامه، هنگام سخنرانی مسئولان، دیگر کارگردان تصاویری از چهره‌های محبوب کودکان را به نمایشگر بزرگ سالن نمی‌فرستاد! فرضیایی که در این رویداد حضور قابل توجهی داشت، برای دریافت جایزه با بغض روی صحنه حاضر شد و گفت: «جای مادرم خالی است. برایش دست بزنید.» از جمله بخش‌های قابل توجه اختتامیه، یادبود زنده‌یاد اکبر عبدی بود و البته کلیپ‌هایی طنزآمیز با حضور کودکان که برای معرفی برگزیدگان تهیه شده بود و در آن‌ها نام‌ها و عناوین جوایز با اشتباه‌های بامزه کودکان خوانده می‌شد؛ کلیپ‌هایی که بعدا مشخص شد حاصل کار سعید نجاتی فیلم ساز برجسته سینمای کوتاه و گروهی از فیلم سازان حوزه کوتاه بوده. در بخش دیگری از مراسم هم مادر محمد بحرانی صداپیشه «جناب‌خان» که همراه با پسرش در فیلم «عروس چشمه» بازی کرده بود، روی صحنه حاضر شد.
​​​​​​​
داوری عجیب 
از سوی یک ترکیب قدرتمند
هیئت داوران بخش مسابقه سی‌وهشتمین جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان، از حضور چهره‌های شناخته‌شده سینما و خصوصا حوزه کودک بهره می‌برد؛ افرادی همچون ایرج طهماسب، شبنم مقدمی، گیتی خامنه و محمود کلاری که انتظار می‌رفت انتخاب‌هایشان با توجه به معیارهای حرفه‌ای و کیفیت آثار همراه باشد. با این حال، نتایج نهایی داوری‌ها پرسش‌هایی را به همراه داشت که از نکات قابل توجه آن، نادیده گرفته شدن فیلم «عموی بچه‌ها» در جوایز اصلی بود؛ اتفاقی که به برخی اختلافات قدیمی نسبت داده می‌شود. در غیبت سوال‌برانگیز و بسیار نامتعارف سیدعلی قائم‌مقامی تهیه‌کننده این فیلم، احمد درویشعلی‌پور کارگردان اثر در یک سخنرانی کوتاه نیش‌وکنایه‌دار خود گفت: «خوشحالم که این جا بچه‌ها ما را داوری کردند. پس تا شما هستید، ما حذف‌شدنی نیستیم.» صحبتی که بعد از غیبت سوال‌برانگیز این اثر در فهرست برگزیدگان و کسب جایزه بهترین فیلم از نگاه تماشاگران ایراد شد. در مقابل، فیلم «شوتینگا» که در طول جشنواره با نقدهایی درباره کیفیتش مواجه شده بود، در نهایت بخش مهمی از جوایز اصلی را دریافت کرد. جالب آن که هیئت داوران به 3 نامزد از 5 نامزد دستاورد فنی جایزه دادند! فیلم «عروس چشمه» نیز به رغم واکنش‌های منفی اهالی رسانه، دو جایزه، از جمله جایزه بهترین فیلم نوجوان را دریافت کرد.در سوی دیگر، نتیجه آرای مردمی با جوایز هیئت داوران تفاوت داشت و جایزه مردمی به «عموی بچه‌ها» رسید. در حاشیه جشنواره نیز گفته می‌شد این فیلم با اختلافی اندک نسبت به «شوتینگا» در آرای مخاطبان به این جایگاه رسیده است؛ آماری که در صورت انتشار رسمی جزئیات آن، می‌تواند تصویر روشن‌تری از تفاوت سلیقه مخاطبان کودک و نوجوان با انتخاب‌های داوران ارائه کند.