​​​​​​​این روزها خیابان‌های فرانسه صحنه یکی از گسترده‌ترین اعتراضات سال‌های اخیر است؛ صدها هزارنفر در شهرهای مختلف به خیابان آمدند، بیش از هزار نفر بازداشت شدند و ده‌ها نیروی پلیس زخمی شدند. اما آنچه این بار اهمیت اعتراضات فرانسه را دوچندان کرده، فقط شدت درگیری‌ها نیست؛ این واقعیت است که همزمان نشانه‌های مشابهی از نارضایتی منجر به ناآرامی اجتماعی در ایتالیا، بلژیک، پرتغال، آلمان و حتی آلبانی دیده می‌شود. زمینه‌های این اعتراضات، از هزینه زندگی و مسکن تا آموزش و دستمزد، در ظاهر متفاوت‌اند، اما در عمق یک پرسش مشترک دارند: چرا کیفیت زندگی شهروندان اروپایی با آنچه از نظام اقتصادی و سیاسی خود انتظار دارند، فاصله گرفته است؟  شاید خطا باشد اگر آنچه در این روزها در اروپا می‌گذرد، صرفاً مجموعه‌ای از اعتراضات پراکنده علیه گرانی یا سیاست‌های ریاضتی تلقی شود. هنوز نمی‌توان از شکل‌گیری یک جنبش اعتراضی واحد اروپایی سخن گفت؛ اعتراضات هر کشور ریشه‌های سیاسی و اجتماعی خاص خود را دارد. با این حال، همزمانی این اعتراضات و اشتراک قابل توجه مطالبات نشان می‌دهد که اروپا با یک مسئله مشترک روبه‌روست؛ مسئله‌ای که از اقتصاد آغاز شده، اما در حال انتقال به حوزه سیاست و اعتماد عمومی است.اگر نارضایتی‌های مشابه در چند کشور اروپایی همزمان ادامه یابد، اتحادیه اروپا با مسئله‌ای روبه‌رو خواهد شد که از مجموع بحران‌های ملی بزرگ‌تر است: بحران اجتماعی مدل حکمرانی اروپایی. این بحران لزوماً به معنای فروپاشی اتحادیه اروپا یا نظام‌های سیاسی آن نیست. اروپا همچنان از نهادهای قدرتمند، اقتصادهای بزرگ و ظرفیت‌های بالای حکمرانی برخوردار است. اما هیچ نظام سیاسی صرفاً با قدرت اقتصادی پایدار نمی‌ماند؛ آنچه ثبات را تضمین می‌کند، احساس عادلانه بودن توزیع فرصت‌ها و باور شهروندان به آینده است. خطر اصلی برای اروپا در واقع آتش‌های خیابانی نیست؛ فرسایش تدریجی اعتماد است.آنچه امروز در خیابان‌های پاریس، میلان، لیسبون، بروکسل و دیگر شهرهای اروپایی دیده می‌شود، در ظاهر مجموعه‌ای از شعارها، درگیری‌ها، آتش‌سوزی‌ها و برخورد پلیس با معترضان است؛ اما در لایه عمیق‌تر، پرسشی بسیار جدی‌تر در حال شکل‌گیری است: آیا اروپا هنوز می‌تواند همان سطحی از رفاه، امنیت اجتماعی و امکان پیشرفت را که طی دهه‌های گذشته وعده داده بود، برای نسل جدید تضمین کند؟بحران امروز اروپا شاید از اقتصاد آغاز شده باشد، اما اگر پاسخ مناسبی برای آن پیدا نشود، مقصد آن سیاست خواهد بود. خطرناک‌ترین مرحله زمانی فرامی‌رسد که شهروندان نه‌تنها از سیاستمداران، بلکه از آینده‌ای که سیاستمداران وعده می‌دهند نیز ناامید شوند. آن‎جا دیگر مسئله فقط یک اعتراض خیابانی نیست؛ مسئله، رابطه جامعه با خودِ نظم سیاسی است.